Yazýlým en hýzlý geliþen ve deðiþen sektörlerden birisi… Ayrýca programlama dilleri, metodolojileri, araçlarý ve kullaným þekilleri itibariyle en fazla çeþitlenmenin de olduðu alanlardan…

Fikirler ve ürünler çok çeþitli olunca tartýþmalar yaþanmasý kaçýnýlmaz oluyor. Çoðunlukla her iki tarafýn da haksýz olmadýðý bu tartýþmalar bazen uzun yýllar sürebiliyor ve hatta bir sonuca ulaþmýyor.

Tab mý boþluk mu?

Programcýlýkta, kod parçalarýnýn farklý girintiler yaparak yazýlmasý önemlidir. Bir fonksiyonun içindeki kodlarý biraz içeriden, bir döngünün içinde kalan bölümü biraz daha içeriden vb. yazarak kodlarýn kolay okunabilir ve anlaþýlabilir olmasý saðlanýr.

Peki, bu girintileri verirken Tab (Sekme) karakteri mi kullanýlmalýdýr yoksa belirli sayýda boþluk mu verilmelidir?
Bu sorunun cevabý çok eski yýllardan beri bir tartýþma konusu olagelmiþtir. Boþluk fikrini savunanlar, bir Tab karakterinin Unix’te 8 boþluk, Macintosh’ta 4 boþluk anlamýna gelebileceðini ve ortak bir standart için belirli sayýda boþluk kullanýlmasý gerektiðini söylerler.
Tab fikrindekiler de herkesin boþluk verme þeklinin farklý olduðunu, asýl standardý Tab karakteri kullanmanýn oluþturduðunu iddia ediyorlar.

Modern programlama editörlerinin çoðunda Tab tuþunun kaç boþluk vereceði kullanýcýya býrakýlmýþ durumda… Tab deðil de boþluk vermeyi tercih edenler ise farklý alýþkanlýklara baðlý olarak 2, 4, 8 karakter kullanabiliyorlar.

Süslü parantez nereye konacak?

C ve sonrasýnda çýkan benzeri programlama dillerinde bir programýn, bir metodun ya da bir döngünün baþlayýp bittiðini anlatmak için süslü parantezler { } kullanýlýr. Bu parantezlerin kullaným þekli de bir baþka tartýþma konusudur.

Vikipedi’de anlatýldýðý þekline göre;
Klasik C dilinde çok kullanýlan K&R (Kernighan and Ritchie) stilinde, Unix/Linux çekirdeðinin yazýldýðý 1TBS (The One True Brace Style) ve BSD Unix kaynak kodunun yazýldýðý þekil olan BSD KNF stilinde, açýlan parantez metotlarda alt satýra, metot içindeki döngülerde ise ayný satýra konur. Kapatýlan parantez metodun ya da döngünün baþý ile ayný hizaya konur.

int metot()
{
    while(þart) {
	iþlemler...
    }

    if(þart){
       iþlemler...
    } else {
       iþlemler...
    }
}

ANSI C standardý olarak bilinen Allman stilinde ise, parantezler her zaman ayrý satýrlarda bulunur. Bu yöntemde tek bir parantez bir satýr olarak geçtiðinden yazýlan kodun satýr sayýsý artar. Ama ayný zamanda okunabilirliði de artar.

int metot()
{
    if(þart)
    {
       iþlemler...
    }
    else
    {
       iþlemler...
    }
}

Yine, bu iki metottan hangisini tercih edeceðiniz size kalýyor.

Eþittirden sonra boþluk olmalý mý?

Bir diðer tartýþma konusu, deðiþken atamalarýnda ya da þart ifadelerinde = (eþittir) karakterinin etrafýnda boþluk býrakýlýp býrakýlmayacaðý…
Örneðin, deðiþken=deðer mi olmalý yoksa deðiþken = deðer mi? Bu sorunun cevabý deðiþken; çünkü bir çok programlama ve script dilinde boþluk kullanmanýn anlamý deðiþebiliyor.

GNU/Linux mu, Linux mu?

Açýk kaynaklý yazýlým dünyasýnýn tartýþmalarýndan birisi, Linux iþletim sisteminin adýnýn GNU/Linux mu yoksa Linux olarak mý kullanýlmasý gerektiði…

GNU (GNU’s Not Unix -yinelemeli bir kýsaltma) Unix’e alternatif ve sadece özgür yazýlýmlardan oluþan bir iþletim sistemi oluþturmak için Richard Stallman tarafýndan 1984 yýlýnda baþlatýlmýþ bir proje… 1991′de, Linus Torvalds Linux çekirdeðini yazýnca bazý GNU programlarý Linux üzerinde çalýþmak üzere aktarýlmýþ ve daha sonra GNU’nun diðer kýsýmlarý da Linux üzerine taþýnmýþ. Böylece tam bir iþletim sistemi ortaya çýkmýþ.

Ancak, sonraki yýllarda Linux çekirdeðinden ve GNU programlarýndan oluþan bu iþletim sistemine ne ad verileceði tartýþma konusu olmuþ. GNU/Linux ismini savunanlar, tam bir adý ortaya koyduðu için bir kimlik olarak kabul edilmesini isterken; Linux ismini savunanlar daha kolay ve yaygýn bir kullaným oluþtuðu için iþletim sisteminin adýnýn Linux olarak kalmasý gerektiðini iddia ediyorlar.

Richard Stallman, iþletim sisteminden bahsederken GNU/Linux; çekirdekten bahsederken ise Linux denmesini istiyor. Linus Torvalds ise, eðer Debian Linux, Redhat Linux gibi bir GNU daðýtýmý hazýrlanacaksa o zaman böyle denebileceðini, ama Linux’a GNU/Linux denmesinin komik olduðunu söylüyor.

Kaynak kodu açýk mý olmalý yoksa kapalý mý?

Geliþtirilen yazýlýmlarýn kaynak kodunun açýk ve ulaþýlýr olmasýný isteyen açýk kaynak felsefesi ile kaynak kodlarýnýn gizli olmasýnýn gerekliliðini savunan þirketlerin tartýþmasý yýllardýr devam ediyor.

Açýk kaynak felsefesi; açýk kaynak kodlu uygulamalarýn güvenilirlik saðladýðýný, sanýlanýn aksine güvenlik açýðý oluþturmadýðýný hatta bir çok kiþi tarafýndan görülebildiði için hatalarýnýn kýsa zamanda düzeltilebileceðini belirtiyor. Ayrýca herkes tarafýndan geliþtirilebilmesi sayesinde daha saðlam ve yüksek kalitede olacaðýný iddia ediyor.

Microsoft’un baþýný çektiði, kapalý kodu savunan þirketler ise; kapalý kaynak kodlu uygulamalarýn daha güvenli olduðunu, daha çok kiþinin kodu görmesinin hatalarý kapatmaya yetmeyeceðini, farklý kiþilerin koda müdahale etmesinin daha yanlýþ olduðunu savunuyor. Ayrýca, yazýlýmlardan alýnan lisans bedellerinin ar-ge faaliyetlerinde kullanýldýðýný, açýk kaynak kodlu bir çok yazýlýmýn ise ar-ge faaliyeti yapmadan kendilerinin fikirlerini kullandýðýný iddia ediyorlar.

Yazýlým geliþtirme mi sanat mýdýr, mühendislik mi?

Yazýlým ürünleri hem yapýlýþ süreçleri itibarýyla bir sanat eseri hem de içerdikleri mantýk ve sorunlara yaklaþýmý sebebiyle bir bilim ya da mühendislik yapýsý özelliði gösterirler.

Tartýþýlan nokta ise daha çok yazýlým geliþtirme iþinin hangisine daha çok uyduðu…

Mühendislik fikrini savunanlar, yazýlým geliþtirmenin kendine özgü dinamikleri, çalýþma prensipleri ve kurallarý olan bir meslek olduðu, süreçlerin bilimsel olarak ele alýnmasý gerektiði, ihtiyaçlara analitik ve sistematik bir yapýda çözümler üretilmesi gerektiði yaklaþýmlarýný ortaya koyuyor.

Sanat olduðunu iddia edenler ise, geliþtiricilerin el emeði olduðunu, yetenek gerektirdiðini, arayüz tasarýmlarý, raporlamalar vb. sebebiyle birer sanat eseri olduðunu, yazýlýmcýlarýn bir disiplinle çalýþamayacaklarýný ancak özgür býrakýldýklarýnda nitelikli bir üretim yapabileceklerini düþünüyorlar.

Ekonomik krizin tüm dünyayý vurduðu þu günlerde ülkemizde de iþten çýkarmalar baþladý. Biliþim sektörü gibi temel ihtiyaçtan sayýlmayan alanlarda çalýþanlar, ne kadar uzman olurlarsa olsunlar maalesef bir masraf kalemi olarak görülüyorlar. Krizin hissedilmeye baþladýðý ilk anlarda kapýnýn önüne konuluveriyorlar. Her biri bir dram, her biri üzücü hayat hikayeleri…

Ancak, biliþim uzmanlarý nispeten þanslý. Sahip olduklarý bilgi birikimini ve yeteneklerini illa da bir þirket için kullanmak zorunda deðiller. Hatta serbest çalýþmaya, kendi iþini yapmaya en müsait alanlardan birisi biliþim. Yeter ki, kendilerini geliþtirmiþ ve en azýndan temel seviyede Ýngilizce biliyor olsunlar.

Peki, diyelim ki baþýnýza olabilecek en kötü ihtimal geldi ve iþinizden çýkarýldýnýz. Baþka bir iþe girmek de kriz sebebiyle zor. En azýndan sürekli bir iþe girinceye kadar birþeyler yapmak lazým. Ne yapacaksýnýz?

Bu sorunun cevabýný birkaç seçenekle verelim. Üstüne benzerlerini de siz ekleyin.

Öncelikle kesinlikle ümitsiz olmayýn. Türkçemizde bu tür durumlarda ifade edilen ve bugünlerde sýk duyduðumuz bir söz var: “Allah bir kapýyý kapatýr, diðer kapýyý açar.” Diðer kapýlara karþý inancýnýz ve ümidiniz tam olsun.

Gelelim yapýlabilecek iþlere…

Yeteneðinizi kiralayýn

Özellikle bir yazýlýmcýysanýz, sizin bilgilerinize para ödemeye hazýr bir çok insan olduðunu bilin. Örneðin Rent A Coder sitesinde yaptýrmak istediði iþler için yazýlýmcý arayan kiþiler açýk azaltmalar düzenleyerek en uygun fiyat veren yazýlýmcýlarý seçiyorlar. Ýþlem þöyle gerçekleþiyor:

1. Alýcýlar iþi yayýnlýyorlar
2. Yazýlýmcý fiyat teklifi yapýyor.
3. Alýcýnýn seçtiði kiþi iþi yapýyor. Bu sýrada haftalýk düzenli raporlar gönderiyor.
4. Yazýlýmcý iþi teslim ediyor.
5. Alýcý onaylýyor.
6. Yazýlýmcý parasýný alýyor.
7. Karþýlýklý olarak birbirlerini deðerlendiriyorlar.

Sitede bir yazýlýmcý için ipuçlarý, iletiþim teknikleri, dokümantasyon için þablonlar içeren bir makaleler bölümü de var.

Bu konuda iþ yapýlabilecek diðer siteler þunlar:

• http://www.project4hire.com (Ýngilizce)
• http://www.topcoder.com (Ýngilizce)
• http://www.elance.com (Ýngilizce)
• http://www.projekurdu.com (Türkçe) – þimdilik proje az ama geliþmeye müsait bir site
• Ayrýca sahibinden.com’un hizmetler bölümünde kendinizle ilgili ilan verebilirsiniz.

Uzaktan çalýþýn

Uzaktan çalýþma (telecommuting) özellikle Amerika’da çok popüler bir yöntem. Internet baðlantýlarýnýn iyi olmasý sebebiyle uzun yýllardýr var ve popülaritesi gittikçe yükseliyor. Artýk Türkiye’de de ADSL sayesinde uzaktan çalýþmak verimli hale geldi.

Bu yöntemde genelde iþ ilanlarýna baþvuruyor ve kabul edilirseniz verilen iþleri þirketin bir elemaný gibi çalýþarak yapýyorsunuz. Çalýþmanýzý periyodik raporlarla þirkete iletiyorsunuz. Bazý iþler yazýlý, sesli ya da görüntülü baðlantý gerektirebiliyorlar. Ya da bazý iþler için arada sýrada þirkete gelmenizi isteyebiliyorlar. Ama genelde evden çýkmadan iþ yapabiliyorsunuz. Program yazmaktan teknik doküman hazýrlamaya, test yapmaktan destek vermeye kadar bir çok alanda size uygun iþler bulabilirsiniz.

Uzaktan çalýþma ilanlarý bulabileceðiniz birkaç adres :

• http://www.tjobs.com (Ýngilizce)
• http://www.flexjobs.com (Ýngilizce)
• http://www.worldwideworkathome.com (Ýngilizce)

iPhone için uygulama yazýn

Aslýnda bir yazýlýmcýya sadece iPhone için uygulama yazmayý tavsiye etmek dar bir kapsam sayýlabilir. Ancak son dönemde en moda iþlerden birisi bu. Ortak bir platform var, eðer yazdýðýnýz uygulamayý kabul ettirebilirseniz hazýr bir satýþ yeri var.

iPhone uygulamalarý çok raðbet gördüðü için güzel bir gelir elde edebilirsiniz. Hatta isterseniz ücretsiz bir uygulama yazýp baðýþlarla bile geçinebilirsiniz. Nitekim bir Türk yazýlýmcýnýn iPhone’da olmayan kes/yapýþtýr özelliðini getiren ücretsiz uygulamasý yüksek miktarda baðýþ almýþtý.

iPhone uygulamasý yazmak için iþe yarayacak kaynaklar:

• iPhone uygulama geliþtirme araç ve kýlavuzlarý
• Amazon’dan iPhone Uygulama Geliþtirme kitabý

Ücretli destek verin

Geniþ bant Internet’in yaygýnlaþmasýnýn en güzel yanlarýndan biri de uzaktan teknik yardým ve yönetim iþlerini kolaylaþtýrmasý. Biliþim sektöründe bugün bir çok teknik sorun uzak baðlantýlar yöntemiyle kolay ve masrafsýz bir þekilde hallediliyor.

Uzman olduðunuz konularda, yardým ihtiyacý olan insanlara yazýlý, sesli ve görüntülü baðlantý metotlarýný kullanarak uzaktan ulaþabilir, sorunlarýný çözebilir ve karþýlýðýnda ücret alabilirsiniz.

Mesela Crossloop.com sitesi bu tür bir teknik yardým topluluðu olarak hizmet veriyor. Uzman olduðunuz alanlarý ve müsait olduðunuz saatleri belirtiyorsunuz. Müþterileriniz size ulaþýp yardým talep ediyor. Siteden ücretsiz indirilebilen uzaktan yönetim programýný kullanarak müþterinizin bilgisayarýna müdahale ediyor ve sorununu çözüyorsunuz. Sitede uzmanlar hakkýnda baþarý deðerlendirmeleri yapýlýyor. Böylece eðer insanlarý memnun edebiliyorsanýz talibiniz de çok oluyor.

Benzer bir site de Experts Exchange. Bu sitede sorunlara verdiðiniz yazýlý cevaplar sayesinde gelir elde edebiliyorsunuz. Google’ýn benzeri amaçla kurduðu Google Answers sitesi 2 yýl önce kapandý ama sitedeki uzmanlar UClue.com’u açtýlar. Yine bu sitede de uzmanlýk alanýnýzdaki sorularý cevaplayarak para kazanabilirsiniz. Yahoo’nun Answers sitesi ise gönüllü ve ücretsiz yardým esasýna dayalý bir site. Ýsterseniz bu sitede cevaplar yazarak kazandýðýnýz puanlarý reklamýnýz olarak kullanabilirsiniz.

Henüz benzer bir Türkçe site yok. Ama iþte size iþ fikri. Ýnsanlara para kazandýrabileceðiniz böyle bir siteyi siz açýn o zaman.

Test Yapýn

Geliþtirilen yazýlýmlar ve web siteleri için üreticilerin bir test ekibi kurmalarý her zaman mümkün olmuyor. UTest.com bu konuda yardýmcý olmak üzere kurulmuþ bir þirket. Siteye üye olan müþteriler, 150 ülkeden kayýtlý binlerce test uzmanýna ürünlerini test ettirebiliyorlar.

Bir test uzmaný olarak UTest.com’a kayýt olabilir, bekleyen ürünleri test edip hata raporlarý girerek deðerlendirme sonucuna göre ücret alabilirsiniz. Performansýnýza ve ayýrdýðýnýz vakte baðlý olarak yüksek miktarda gelir elde etme þansýnýz var.

Site test uzmanlarýna Mastercard uyumlu bir ödeme kartý gönderiyor ve kazandýðýnýz parayý kart hesabýnýza yatýrýyor.

Yazý yazýn

Eðer yazabilme yeteneðiniz varsa, nispeten daha az gelir getirecek ama zaman zaman “kýsa günün kârý” sayýlabilecek iþler yapabilirsiniz. Türkiye’de ilk defa olarak Pilli sitelerinde baþlayan bir uygulama ile makaleler yazýp okunma sayýsýna göre para kazanýyorsunuz. Bu yöntem hem sitelerdeki kaliteli içerik miktarýný arttýrýyor, hem de üyelerine ek bir gelir imkaný saðlýyor.

Pilli sitelerinde yazý yazarak nasýl para kazanabileceðinizi þuradan öðrenebilirsiniz. Hatta gelirinizi arttýrmanýzý saðlayacak ipuçlarýný da bulabilirsiniz.

Ücretli makaleler yazabileceðiniz Türkçe içerik sitelerini arýyorsanýz þuraya, Ýngilizce içerik sitelerini arýyorsanýz þuraya týklayabilirsiniz.

Reklamdan para kazanýn

Bir web siteniz varsa ya da web sitesi hazýrlayabiliyorsanýz, reklamlardan para kazanmayý da deneyebilirsiniz. Son zamanlarda sitelerine aldýklarý reklamlardan yüksek meblaðlar kazanan insanlarý görmek mümkün. Gerçekten yüksek rakamlar var. Tabii gelir miktarý sitenizin ilgi çekmesi ile doðru orantýlý. Özellikle de arama motorlarýnda arandýðýnda ilk sýralarda gözükmesi popülerliði ve dolayýsýyla da reklam gelirlerini arttýracak bir etken. Sýrf bu amaçla SEO denilen bir alan oluþtu bile.

Peki siz nasýl reklamdan gelir elde edeceksiniz?
Google’ýn Adsense programý þu sýralar en popüler ve en çok kazandýran reklam ortaklýðý. Sitenize alacaðýnýz reklamlara týklandýkça hesabýnýzdaki para artýyor. Yalnýz Google’ýn kurallarýnýn çok katý olduðunu belirtmekte fayda var. Bu iþe giriþmeden önce þu yazýyý okumanýz tavsiye olunur.

Ayrýca sitenize alabileceðiniz diðer reklam kaynaklarý:

• Gittigidiyor.com reklamlarý
• Kitapyurdu.com reklamlarý
• TextAdss

Kendi reklamlarýnýzý verin

Kriz zamanlarý giriþimciler için fýrsatlara dönüþebilir. Uzmanlýk alanýnýzla ilgili hizmet reklamlarýný Internet sitelerinde yayýnlayarak kendinizi pazarlayabilirsiniz. Yazdýðýnýz programý, yaptýðýnýz web sitelerini, yazdýðýnýz kitaplarý vb. her ne konuda bir þeyler ürettiyseniz, yüksek maliyetlere gerek kalmadan insanlara duyurabilirsiniz.

Internet reklamlarý için kullanabileceðiniz birkaç adres :

• Pilli Ýlan
• Google Adwords
• ADNet reklam aðý

Kendi iþinizi kurun

ve iþte en son, ama hayatýnýzý en radikal biçimde deðiþtirebilecek önerimiz. Kendi iþinizin patronu olun. Ekonomik kriz zamanlarý Türkiye’de hem en çok iþyerinin kapandýðý, hem de en fazla iþ giriþiminin yapýldýðý dönemler. Zaten belki çalýþtýðýnýz yerde kafanýzda çok güzel iþ fikirleri vardý ama cesaretiniz yoktu. Ýþte þimdi bir iþiniz de yok, kaybedeceðiniz ne var ki?

Önce benzerlerini sizin de bulabileceðiniz baþarý hikayelerini okuyun. Sonra kendi iþinizi yapmak için gereken bilgileri ve alabileceðiniz destekleri okuyun ve izleyin. Daha sonra da kollarý sývayýn ve iþe giriþin.

Mesela linkibol.com’u kuran Volkan Özçelik’in yol hikayesi size bu konuda yardýmcý olabilir. Yazýlarý tarih sýrasýna göre takip ederek geldiði noktayý ve yaþadýklarýný görebilirsiniz.

Evet, gördüðünüz gibi “bilgisayarcý adam” (tabiri her iki cinsiyete uygun olarak kullanýyorum, siz kendinize uyarlayýn) iþsiz kalmaz. Eðer iþsizliðiniz için oturup kendinize kahrediyorsanýz, tahminen iþ beðenmiyor ya da üþengeçlik yapýyorsunuzdur.

Yazýyý konuya uyacak bir fýkrayla bitirelim. Dursun Temel’le karþýlaþtýðýnda;
- “Duydun mu?” demiþ, “Cemal açlýktan hasta olmuþ. Durumu hiç iyi deðil.”
- “Olur mu öyle þey?” diye kýzmýþ Temel. “Karadenizli açlýktan hasta olmaz. Neden kimseden yardým istememiþ?”
- Utanmýþ.
- Bak gördün mü? Açlýktan deðil utancýndan hasta olmuþ.

Krizlerin ve iþsizliklerin hiç yaþanmamasýný ama baþýmýza geldiðinde bunun hayatýmýzýn sonu olmamasýný diliyoruz.

Forbes’ýn Eylül sayýsýnda incelenen Knight Online oyunu (K.O.) ile ilgili bazý sayýlar:

• Toplam 5 milyon kayýtlý kullanýcý
• Türkiye’de 400 bin aktif oyuncu
• Nisan ayýnda yayýnlanan genelgeyle K.O. ve 18 oyunun internet kafelerde oynanmasý yasak
• K.O. oyuncularýnýn neredeyse yarýsý Türk
• Türkiye online oyun iþinde en hýzlý büyüyen pazar
• K.O. Amerika ofisinde 6 Türk çalýþýyor. Türkçe yanýt veren çaðrý merkezi var.
• Yapýmcý þirket K2 Networks yýlbaþýnda Türkiye’de ofis açtý.
• Oyunda 60. seviyede silahsýz bir karakter 150-170 YTL, 65. seviyede 250-300 YTL, 70. seviyede 1500 YTL civarýnda, silahlar 50-1250 YTL arasýnda deðiþiyor.
• Fakir mahalle ve illerde Internet kafeler para ve ücretsiz oynama karþýlýðýnda çocuklara karakter ve silah ürettiriyor.
• Diyarbakýr’da geçen ay 150 çocuk kafelere yapýlan baskýnla göz altýna alýndý.
• Oyunun tahmini geliþtirme maliyeti 15 milyon dolar.
• Aylýk paralý üyelik geliri 2 milyon dolar civarý

Online oyun pazarý ile ilgili bazý sayýlar:

• Sadece A.B.D. de 4.4 milyar dolarlýk bir ekonomi
• Geçen yýl 35 “sanal dünya þirketine” 1 milyar dolar aktarýldý.
• Geçtiðimiz aylarda piyasaya çýkan Türk oyunu Hükümran Senfoni 100 bin kullanýcýya ulaþtý.
• Türkiye’de online oyunlarýn paralý üyelik satýþlarýnýn bayisi olan Game Sultan þirketinin aylýk cirosu 400 bin dolarýn üzerinde
• Türkiye’de bilinen 50′den fazla online oyun var.
• Çin ve Hindistan’da 500 binden fazla insan “oyun oynama çiftliklerinde” çalýþtýrýlýyor.

Yazýnýn sonundan ilginç bir tespit :
Þimdilik tek endiþe baðýmlýlýk yaratmasý ve bilgisayar baþýndan saatlerce kalkmama. Ama zaten bir bankadaki giþe memuru da ayný iþi yapýyor ve daha az kazanýyor.

Haziran ayýnda düzenlenen hazýrlýk konferansýna da katýldýðým RIATalks konferansý 8-9 Aðustos’ta yapýldý. Herkesin tatilde olduðu bir dönemde baþarý sayýlmasý gereken kalabalýk bir gündem ve konuþmacý listesiyle yapýlan konferans meraklýlarý için gerçekten doyurucuydu.

Konferansta yaptýðým “Kurumsal RIA Uygulamalarýndan Neler Bekliyoruz” sunumu sýrasýnda maddeleri sýralarken, izleyicilerden bir soru geldi : Türkiye kurumsal RIA uygulamalarýnýn neresinde?

Aslýnda cevap belli, baþýnda. Türkiye’de hala MS-DOS ile yapýlmýþ ticari uygulamalar kullanýlmaya hatta yeni sürümler çýkarmaya devam ederken, RIA gibi yeni bir teknolojinin anlaþýlýp uygulamaya geçmesi elbette vakit alacak. Özellikle ticari uygulamalarda Türkiye’de çok belirgin bir Delphi aðýrlýðý var. Yani istemci tarafý zaten Delphi’nin gücü sebebiyle gayet zengin. Kullanýcý tarafýndan baktýðýnýzda önemli olan sistemin hýzlý ve sorunsuz çalýþmasý. Dolayýsýyla web servisleri kullanmak, bilgisayarýnýza bir uygulama yüklemeden her yerden sisteme eriþebilmek, sunucu tarafýnda maliyeti azaltmak gibi konular insanlarýn çok da umurunda olmuyor.

Ancak trend kaçýnýlmaz. Türkiye’deki yazýlým þirketleri baþarýlý uygulamalar geliþtirdikçe, genç nesil yeni teknolojileri alýp kabullendikçe özellikle büyük uygulamalarda yatýrýmýn geri dönüþü ve maliyet azaltýmý saðlandýkça bu geçiþ kolaylaþacak. Evet, RIATalks’ta büyük bir kalabalýk yoktu ama sektörün içinden iþinin ehli insanlar vardý. Onlar tanýdýklarý ürün ve teknolojileri kullanmaya baþlayýnca kurumsal yazýlýmlar da, geliþtirenler de zengin olacak.

O zaman tahminen RIATalks konferanslarý da AjaxWorld kadar popüler olacak, para verip kayýt olmak zorunda kalacaðýz.

Konferansta yaptýðým sunumun PowerPoint dosyasýný buradan indirebilirsiniz.

Programcýlarýn zaman tahmin yeteneði çok kötüdür. Neredeyse tüm yazýlým projeleri tahmin edilenin iki hatta bazen üç, dört ve fazla katý zamanda tamamlanýr. Çünkü;

• Programcýlar hesaplama yaparken aslýnda çok zaman alan toplantýlarý ve kodlama dýþý aktiviteleri dikkate almazlar.
• Programcýlar projede bir deðiþiklik isteði, bu isteðin onaylanmasý vb. süreçlerin yavaþlýðýný hesaba katmazlar.
• Programcýlar her zaman aslýnda yazýlmasý istenen ürünün ne olduðunu tam anlamazlar. Hatta bazen bir prototip yazýldýktan sonra yaklaþýmýn yanlýþ olduðunu, herþeyin baþtan yazýlmasý gerektiðini anladýklarý bile olur
• Eðer geliþtirilen proje her zaman yapýlandan farklý bir yapýda ya da kategorideyse, programcýlar öðrenme ve adaptasyon sürecini hesaplayamazlar.
• Programcýlar, bir ürünün gerçekten hatasýz çalýþýr hale gelmesinin gerektiði süreyi hesaplamazlar. Halbuki bazen hata düzeltme süreci geliþtirmeden çok daha uzun sürer.

Programming from the Ground Up (Jonathan Bartlett ) kitabýndan

RIA (Rich Internet Applications-Zengin Internet Uygulamalarý) konsepti hayatýmýza girdikçe farklý terimler ve iþ süreçleriyle karþýlaþýyoruz. WebBuilder 2.0 konferansýnda Forrester araþtýrma þirketinin yaptýðý, “Geleceðin teknolojileri” sunumunda Web 2.0′ýn biliþim alanýndaki iþ tanýmlarýnda deðiþikliklere yol açtýðý anlatýlmýþ. Geleneksel uygulama geliþtirme süreçleri hizmet temelli süreçlere (SOA) doðru dönüþürken mesela eski “Ýþ Analisti” pozisyonu “Ýþ mimarý, Süreç tasarýmcýsý” gibi bir role bürünüyor.

Daha can alýcý olan nokta ise, RIA uygulamalarýnda tasarýmcý ve programcýlarýn birlikte çalýþmasý gerekliliðinden dolayý, her iki pozisyonunda birbirlerinin rollerinden etkilenmeleri… Tasarýmcýlar Flex, JavaFx, Curl gibi script bazlý araçlarý kullanarak arayüz kodlarý yazarken bir nevi programcýlýk yapýyorlar. Programcýlar ise yazdýklarý uygulama kodlarýný tasarýmla birleþtirmek için tasarým temellerini öðreniyorlar.

Ýþte bu sebeple her iki pozisyonu ifade eden Devigner (Developer + Designer) kavramý doðmuþ. Bunu Türkçeye Tasagramcý (Tasarýmcý + Programcý) adýyla çevirdim. Tasagramcý, ilk þekliyle asýl iþ olarak tasarýmcýlýk yapan ama ihtiyaç oldukça program kodlarýna girip anlayabilen ve üzerinde çalýþýlabilen kiþi olarak tanýmlanmýþ. Bugün için RIA programcýlýðý yapan kiþi de diyebiliriz.

Ayrýca þurada bir tasagramcý olmanýn 5 þartý verilmiþ :

1. Tasarýmý sevmeli ve basýlý (broþür, logo) ya da Internet’te kullanýlan (web sitesi, banner) tasarýmlar geliþtirmiþ olmalýsýnýz.
2. Yazýlým araçlarýný (Flash, Flex vb.) kullanarak uygulama geliþtirebiliyor olmalýsýnýz.
3. RSS, blog gibi yeni nesil teknolojileri takip ediyor ve uygulayabiliyor olmalýsýnýz.
4. Sadece eðlence için bile saatlerinizi bir tasarým iþiyle geçirebiliyor olmalýsýnýz.
5. Yaratýcýlýk yeteneðiniz, geniþ ufkunuz, kendi keþfettiðiniz yöntemler ve geliþtirdiðiniz iþler olmalý.

Bu yazý Bilgisayar mühendisi ne iþ yapar? adlý çalýþmanýn 8. bölümü…

Grafik ile ilgili iþler çoðunlukla üniversitelerin güzel sanatlar fakülteleri mezunlarý tarafýndan yapýlýr. Ancak, yeteneði doðrultusunda bilgisayar mühendislerinin multimedya çalýþmalarý yapmalarý sýk karþýlaþýlan bir durum. Ayrýca oyun yapýmý vb. iþlerde grafik bilgisinin yanýsýra mühendislik bilgisine de ihtiyaç duyuluyor. Ýngilizce’de Computer Graphics (CG) olarak adlandýrýlan bu alan hem grafik hem de animasyon konularýný içinde barýndýrýyor.

Multimedya ya da diðer bir deyiþle çokluortam grafik yanýnda ses ve video üzerinde çalýþmalarý da içeriyor. Dolayýsýyla çok farklý iþ alanlarý ve pozisyon var. Temel baþlýklarýn yanýnda iþ ilanlarýnda Flash uzmaný gibi tek bir yazýlýmýn uzmanlýðýna dair pozisyonlara da bol miktarda rastlanýyor.

Indiana Üniversitesi’nin bir makalesinde multimedya konusunda farklý kategorilerde bir çok iþ alaný yer almýþ. Bunlarýn içinden genel sayýlabilecek birkaç tanesini açýklayalým.

2D/3D Grafik Uzmaný

Web siteleri, tanýtým CD’leri, oyunlar, eðlence amaçlý yazýlýmlar vb. teknoloji ürünlerinde hoþumuza giden resim ve tasarýmlar bu uzmanlarýn elinden çýkar.

Hayal güçlerinin geniþ olmasý ve yaratýcýlýk gibi kabiliyetler kariyer yolunda önemli kriterlerdir. Photoshop, AfterEffects, 3D Studio Max gibi bilgisayar programlarýný öðrenmiþ olmalarý beklenir.

Animasyon Uzmaný

Çizgi filmlerde vb. izlediðimiz çoðu animasyon karakteri aslýnda teknik olarak çok karmaþýktýr. Bir karakterin tasarlanmasý, hareket ettirilmesi, bir hikaye doðrultusunda farklý sahnelerin ve animasyonlarýn oluþturulmasý uzman çabalar gerektirir.

Animasyon uzmanlarý yeteneklerini, hayal güçlerini ve bilgisayar programlarýný kullanarak projeler üretirler. Yapýlan iþin büyüklüðüne göre ekipler halinde çalýþabilirler. Bu tür mesleklerde mesai saati kavramý pek olmaz. Hatta gece daha rahat çalýþabilirler. Flash, Maya, LightWave gibi bilgisayar programlarýný bilmeleri gerekir.

Multimedya/Grafik Tasarýmcýsý

Multimedya tasarýmcýlarý hem grafik hem de animasyon konusunda bilgi sahibidir. Ses, görüntü, animasyon, çizim, fotoðraf gibi malzemeleri kullanarak prodüksiyonlar yaparlar. Kullanacaðý teknik araçlara ve bilgisayar programlarýna en iyi þekilde hakim olmalarý önemli bir özelliktir.

TV, reklam, biliþim gibi farklý sektörlerdeki firmalarda çalýþabilirler. Çoðunlukla kendi iþyerlerini kurarlar.

Multimedya Programcýsý

Multimedya programcýlarý tasarýmcýlardan gelen bilgilere baðlý olarak, yazýdan videoya kadar bir multimedya ürününde hayati fonksiyonlarý yerine getirecek tüm bilgisayar programlarýný yazarlar. Geliþtirdikleri ürünler Internet’te, televizyonlarda, CD-DVD’lerde, kiosklarda, oyun konsollarýnda ya da cep telefonlarýnda kullanýlabilir.

Yapýlan projelere baðlý olarak ekip halinde çalýþabilirler. Tasarýmcýlar, animasyon uzmanlarý vb. ile koordineli iþ yapmalarý gerekebilir.

Streaming Video Uzmaný

Internet baðlantý hýzlarýnýn artmasýyla, Internet’ten video yayýncýlýðý da bir iþkolu haline geldi. Televizyonlarýn Internet üzerinden yayýnlarý, Internet televizyonlarý, Vlog (video günlük) siteleri, görüntülü sohbet sistemleri uzunca bir süredir boy gösteriyor.

Streaming (akan, canlý) video uzmanlarý bu yayýnlarý üretmek ve kontrol etmekle sorumludur. Kaliteli ve sorunsuz bir yayýn saðlamak, farklý baðlantý hýzlarýna göre performanslý yayýn yapacak sistemleri yönetmek, daha sonra izlenmek üzere yayýnlarý kaydetmek gibi iþlerle uðraþýrlar.

Sanal Gerçeklik Uzmaný

Sanal gerçeklik hem çok eski hem de çok yeni bir kavram. Gerçek dünyanýn sanal bir karþýlýðýný oluþturmak ve gerçekmiþ gibi hissetirecek araçlarý kullanarak bu dünyayý yaþatmak olarak açýklayabiliriz. Üç boyutlu gözlükler, VRML gibi yazýlýmlar seneler öncesinden vardý. Ancak yavaþ Internet baðlantýlarý vb. sebebiyle gündemden düþtü. Þimdi ise geliþen teknolojilere baðlý olarak yeniden popüler oluyor.

Son dönemde Second Life gibi sanal sosyal platformlar yaygýnlaþmaya baþladý. Önümüzdeki yýllarda 3D gözlük gibi araçlarý da kullanarak bu platformlarý “hissederek yaþayabileceðiz.”

Sanal gerçeklik konusunda çalýþanlar aslýna benzer sanal dünyalar oluþturabilmek için çeþitli donaným ve yazýlýmlarý üretir, kullanýr ve geliþtirirler. Þu an için olmasa da gelecekte aranan bir pozisyon olacaðýný söyleyebiliriz.

Eðitim tasarýmcýsý

Eðitim alaný ile ilgili gibi görünmekle birlikte, eðitim tasarýmcýlarý iþlerinde multimedya öðelerini bol miktarda kullandýklarýndan bu kategori altýnda deðerlendirmek daha doðru.

Eðitim tasarýmcýlarý öðrenmede kullanýlacak materyalleri planlayan, tasarlayan, geliþtiren ve deðerlendiren kiþilerdir. Yeni nesil eðitim tasarýmcýlarý ise Eðitim tasarýmcýsý ne iþ yapar? baþlýklý makalede de yazdýðý gibi, bu süreçlerde teknolojiyi kullanarak biliþsel eðitim dediðimiz çok yönlü öðrenme tekniklerini kullanan materyaller tasarlar. Dolayýsýyla, e-öðrenme, Internet, multimedya alanlarýnda kendilerini yetiþtirmeleri gerekir.

Bu yazý Bilgisayar mühendisi ne iþ yapar? adlý çalýþmanýn 7. bölümü…

Internet’in hayatýmýzýn her noktasýnda yer almasýnýn bir sonucu olarak web siteleri ile ilgili iþler biliþim mesleklerinin önemli bir alaný haline geldi.

Diðer çoðu alandan farklý olarak bu alandaki iþler genelde üniversitede deðil kurslarda öðreniliyor. Üniversiteyi kazanamayan gençlerin ilk olarak koþtuklarý yerler web tasarýmcýlýðý vb. kurslar… Ama bilgisayar mühendisliði disiplinini almýþ öðrenciler diðer biliþim alanlarýnda olduðu gibi web iþlerinde de öne çýkýyor.

Bugün bir çok popüler web sitesi aslýnda en baþýnda tek kiþilik projeler olarak baþlýyor. Tek bir kiþi hem webmaster, hem tasarýmcý hem de programcý olarak çalýþýyor. Ancak özellikle kurumsal ya da büyük ölçekli projelerde her görevin ayrý kiþilerce paylaþýlmasý þart.

En çok karþýlaþýlan web pozisyonlarý þöyle :

Ýçerik Yöneticisi

Bir web sitesinin içeriðinden sorumlu kiþidir. Sitedeki yazýlý, sesli ya da görüntülü içeriðin planlanmasý, eklenmesi, kontrolü ve yönetimi ile uðraþýr.

Web sitesi kavramý, statik bir tanýtým sitesinden milyonlarca ziyaretçi alan haber sitelerine, topluluk portallerinden þirket içi intranetlere kadar geniþ bir alan için kullanýldýðýndan içerik yöneticilerinin görev çeþitliliði daha iyi anlaþýlabilir.

Yorum editörlüðü, video editörlüðü, web reklamlarý yönetimi gibi pozisyonlar bu konuda son zamanlarda kariyer sitelerinde en çok aranan iþler olarak karþýmýza çýkýyor.

Web Tasarýmcýsý

Web tasarýmcýlarý, bir web sitesinin görünümünden, tasarýmýndan ve kullanýlabilirliðinden (usability) sorumlu kiþilerdir. Web tasarýmcýsý olmak hem grafik, hem multimedya hem de programlama konusunda bilgi sahibi olmak demektir. Web sayfalarýnýn standartlara uyumluluðu, yerleþiminin düzgün olmasý, renk uyumu, çekiciliði, hýzlý ve kullanýþlý olmasý web tasarýmcýsýna baðlýdýr.

Web tasarýmcýlarý gerektiðinde müþterilerle birlikte çalýþarak ihtiyaçlarýný öðrenir ve bunlarý en iyi karþýlayacak tasarýmý üretirler. Ýyi bir web tasarýmcýsýnýn nasýl olmasý gerektiðini Mehmet Doðan’ýn þu ironik yazýsýnda bulabiliriz.

Web Geliþtiricisi

Özellikle web tabanlý uygulamalar geliþtiren yazýlým mühendisleridir. Yazýlým ile ilgili tüm disiplinler web geliþtiricileri için de geçerlidir.

Web geliþtiricileri iþlerini yapmalarý için gereken temel bilgilerin yanýnda ilgili programlama dillerini ve script dillerini öðrenirler. Web standartlarýný, HTML, CSS gibi kavramlarý bilmeleri gerekir. Genelde dinamik web uygulamalarý geliþtirdikleri için veritabaný, XML gibi konularda da bilgi sahibi olmalýdýrlar.

Web uygulamalarý tarayýcý programlarý üzerinde çalýþtýklarý için farklý teknik ve uygulamalar içerirler. Çalýþma ortamlarýndan kaynaklanan kýsýtlamalarý vardýr. Web geliþtiricileri en iyi sonuçlarý almak için hazýr uygulama çatýlarý ve kod kütüphaneleri kullanabilirler.

Webmaster/Web Sitesi Yöneticisi

Web siteleri için alan adý almak, hosting(yer) kiralamak, hazýrlanmýþ projeleri yüklemek, çalýþýr hale getirmek, arama motorlarýna kaydettirmek, yönetmek, hatalarýyla uðraþmak, kullaným istatistiklerini inceleyerek gerekli iyileþtirmeleri yapmak, yedek almak, bakým ve versiyon güncellemeleri yapmak vb… Web sitesi yöneticilerinin uðraþmasý gereken bir çok konu vardýr.

Web sitesi yöneticileri ayrýca temel anlamda güvenlik ve yetkilendirme iþlerini de üstlenirler. Yine yönetilen siteye baðlý olarak mesela forum yöneticiliði gibi bir görevi de yapabilirler.

Geniþ bir alanda çalýþmayý gerektiren ancak keyifle yapýlabilecek bir iþtir. Web sitesi yöneticileri teknolojiyi en sýký takip etmesi gereken kiþilerdendir.

Profesyonel Blog Yazarý

Blog bir nevi Internet günlüðü demek. Blog yazarlýðýný gelir getiren bir iþ olarak anlatmak ilginç görülebilir. Bundan birkaç sene öncesinde böyle bir kavram bile yoktu. Ancak artýk özellikle yurtdýþýnda ilanlarla blog yazarlarý aranýyor. Kendi açtýðý bloglardan yýlda 1 milyon dolar kazanan insanlar var.

Profesyonel blog yazarlarý þu Ýngilizce yazýda anlatýldýðýna göre; þirket bloglarýný yönetir, okuyucularýn ilgisini çekecek konularda araþtýrmalar yapar ve yazýlar yazar. Blog popülaritesini yükseltmek için gereken mesleki ve sosyal baðlantýlarý kurar. Reklam ve pazarlama amaçlý çalýþmalarda bulunur. Þirketinin bilinirliðini arttýracak ve hedef kitlesini etkileyecek mesajlarý blog yazýlarýnda verir.

SEO Uzmaný

SEO da yeni bir kavram. Kýsaltmanýn açýlýþý Search Engine Optimization (Arama motoru iyileþtirmesi) anlamýna geliyor. Daha iyi anlaþýlmasý için, aradýðýnýz sitenin mesela Google’da ilk sonuçlarda çýkmasýný saðlamak desek yanlýþ olmaz.

Internet’te bilgiye ihtiyacý olan herkes arama motorlarýný kullanýyor. Dolayýsýyla aslýnda aradýðýnýz bilgi var olduðu halde arama motorunun yeteneði, arama tekniklerinin doðruluðu ve sitelerin kullandýklarý teknolojiler bilgiye ulaþmanýzý engelleyebilir. SEO uzmanlarý bilginin arama motorlarý tarafýndan ulaþýlabilir olmasýný saðlarlar.

Google’ýn kendi destek sayfasýnda SEO uzmanlarýnýn yaptýklarý ile ilgili þu bilgiler veriliyor: “Sitenizin içeriðine ve yapýsýna iliþkin önerilerde bulunurlar. Teknik geliþtirme önerileri getirirler. Anahtar kelime kullanýmý ile ilgili çalýþmalar yaparlar. Arama motorlarýnýn sevdiði yöntemleri uygularlar.” Ayrýca, ayný yazýda bir SEO uzmaný ile çalýþmak isteyenlere tavsiyeler de bulunuyor.

Internet Operasyonlarý Sorumlusu

Internet operasyonlarýndan sorumlu olan kiþiler, kurumsal sitelerin planlamasýndan bakýmýna kadar tüm süreçlerini yönetirler.

Sitelerin tasarým/geliþtirme/test ekiplerinin yönlendirilmesi, proje yönetimi, bütçe ve planlama, güvenliðin saðlanmasý gibi konularda çalýþýrlar.

Bu yazý Bilgisayar mühendisi ne iþ yapar? adlý çalýþmanýn 2. bölümü…

Ýþ hayatýnda bilgisayarlaþmanýn artmasýyla çok miktarda veri depolanmaya baþladý. Artýk bilgileri kaydetmekten çok bu verilerin analiz edilmesi ve iþlenmesi önem kazanmaya baþladý. Ýþ zekasý, OLAP, veri madenciliði gibi terimler fazlasýyla hayatýmýza girdi.

Bilgisayar mühendisleri verilerin ve içinde tutulduklarý veritabanlarýnýn yönetimi ile ilgili bir çok pozisyonda yer alýyorlar.
Ýþte bu pozisyonlardan bazýlarý:

Veri Yöneticisi

Veri yönetimi ile “veritabaný yönetimini” birbirinden ayýrt edilmesi gerekir. Veri yöneticileri, verinin anlam ve kullanýmý üzerinde odaklanan kiþilerdir. Buna karþýlýk, veritabaný yöneticileri, veritabaný uygulamalarýnýn güvenilirliði, bütünlüðü ve performansý ile ilgili teknik tabanlý kiþilerdir.

Veri yöneticisi veriyi kullanýcýlar tarafýndan kullanýlmaya hazýr hale getirir. Bunun için daha çok analiz etme, veri toplama ve dizayn aþamalarýnda yer alýr.

Veri Analisti

Veri ambarý, bir kuruluþun tarihsel verilerinin diðer bir deyiþle kurumsal hafýzanýn muhafaza edildiði yerdir. Yönetimin karar destek sistemi için gerekli ham verileri tutar. Veri analisti, veri ambarý üzerinde çok miktarda veri üzerinde çok karmaþýk sorgulama ve analizleri gerçekleþtirerek sonuçlar üretir. Bu esnada kullandýðý araçlarýn genel adý Veri Madenciliði ya da OLAP araçlarýdýr.

Veri Mimarý

Veri mimarý bir kuruluþun verileri doðru kullanarak stratejik hedeflerine ulaþmasýný saðlar. Veri yapýsýnýn en önemli bileþenlerinden biri metadatadýr. Metadata “veri hakkýnda veri“ anlamýndadýr. Mesela þirket/kuruluþ bir ERP sistemi kuracaksa, metadata ERP sisteminde hangi verilerin takip edileceðini belirleyen yapý demektir. Veri mimarý metadata bilgilerinin doðru tanýmlanmasýndan, þirketin ihtiyacý ve hedeflerine uygun olmasýndan ve doðru teknolojik araçlarýn seçiminden sorumludur.

Veri Modelleme uzmaný

Veri Modelleme, verilerin þekil ve metin olarak ifade edilmesidir. Örneðin bir þirket iþe alacaðý elemanlar için seçme ve yerleþtirme sistemi kuracak olsun. Ýþlemin süreçleri, baþvuran kiþi ve ÝK personeli arasýndaki bilgi akýþý gibi sistem bileþenleri belli þekillerle ve destekleyen anlatýmlarla bir model olarak tanýmlanýr. Dolayýsýyla sistemi ifade etmek kolaylaþýr. Veri modelleme uzmaný bir taraftan modelleri kurarken, bir taraftan da gereken veritabaný tablo tasarýmlarýný yapar.

Veri Madencisi

Aslýnda veri analistliðine benzeyen bu pozisyon, anlamsýz görünen verilerden belli metodolojiler kullanarak anlamlý sonuçlar ve istatistikler çýkarýr. Bir kurumun geçmiþ yýllara ait satýþ verilerini OLAP araçlarý ve sorgularla inceleyip hangi aylarda satýþlarýn yükseldiði, bir kampanya yapýldýðýnda satýþlara nasýl etki yaptýðý vb. raporlarý hazýrlar.
Son yýllarýn en gözde mesleklerindendir. Büyük veritabaný firmalarý veri madenciliði alanýna milyar dolarlar yatýrmaktadýr. Dolayýsýyla önümüzdeki yýllarda da popülaritesinin devam etmesi bekleniyor.

Veritabaný Yöneticisi

Þurada yazan bilgilere göre;

Veritabaný basit olarak bilgi depolayan, bu bilgiyi verimli ve hýzlý bir þekilde yönetip deðiþtirebilen bir yazýlýmdýr. Veritabaný, bilgi sisteminin kalbidir ve etkili kullanmakla deðer kazanýr. Bir veritabaný bir kütüphanenin mükemmel bir indeks sistemi olduðu gibi , ayný zamanda kütüphanenin kendisi de olabilir.

Veritabaný yöneticisinin görevleri kýsaca þu baþlýklar altýnda toplanabilir : Veritabaný yazýlýmýnýn Kurulmasý ve versiyon takibi, veritabaný oluþturulmasý, Kullanýcý yönetimi, yedekleme, performans ayarlarý vb.

En bilinen ve çok kullanýlan veritabaný yazýlýmý Oracle. Oracle veritabaný yöneticileri bugün çok iyi ekonomik þartlarda çalýþýyor. Kendini geliþtirmek isteyenler için eðitim imkaný ve kaynak þansý fazlasýyla var.

Veritabaný Mimarý

Veritabaný Mimarý ve diðer veritabaný yönetimi pozisyonlarý ile ilgili þu adreste güzel açýklamalar yapýlmýþ.

Veritabaný mimarlarý yeni bir veritabanýnýn tasarlanmasý ve oluþturulmasý görevlerini yerine getirir. Veritabaný mimarý, sadece yeni tasarým ve geliþtirme iþine bakar. Bakým, idare, ve kurulan veritabanlarý ve uygulamalarýn ayarlarýna karýþmaz. Mantýksal veritabaný modelini olusturur. Fiziksel veri modeline dönüþümü saðlar. Ýndeksleri oluþturur. Yedek ve geri kurtarma stratejilerini belirler.

Veritabaný Güvenlik Uzmaný

Veritabaný güvenlik uzmaný sistem güvenliði ve veri güvenliði denilen iki iþi yapar.

Sistem güvenliði iþinde, veritabanýna baðlanan kullanýcýlarýn yetkisi var mý, gerekli denetlemeler yapýlýyor mu, saðlýklý çalýþma için gerekli fiziksel ve tasarým kaynaklarý yeterli mi gibi iþleri yönetir. Ayrýca að üzerinde verinin þifrelenmesi, sisteme yapýlan saldýrýlar, þifre politikalarý gibi konularda çalýþýr.

Veri güvenliðinde ise, kullanýcýlarýn veritabaný þemasýnda nerelere eriþim yetkileri var, kullanýcýlar bir tablo üzerinde hangi iþleri yapmaya yetkilidir gibi kontrolleri yapar. Veri bozulmalarýna sebep olabilecek iþlemleri takip eder. Tasarým hatalarýný uzmanlarýna iletir.

Ayrýca veriambarý yöneticisi, performans analisti, veritabaný optimizasyon uzmaný gibi pozisyonlar da var. Kullaným alanlarý geniþ olduðundan veritabaný ile ilgili çok farklý pozisyonlarda çalýþma imkaný bulunuyor.

RIA(Rich Internet Applications-Zengin Internet Uygulamalarý) henüz ülkemizde fazla bilinmeyen ancak gelecekte çok konuþulacak ve kullanýlacak bir teknoloji… RIA nedir sorusunun detaylý bir cevabýný Ýlyas Doðruer’in sitesinde okuyabilirsiniz.

RIA ile ilgili geliþmeleri yakýndan takip ediyorum. Özellikle geniþbant Internet baðlantýlarýnýn yaygýnlaþmasýyla SaaS (Bir hizmet olarak yazýlým) konseptinin Türkiye’de de oturacaðýný ümit ediyorum. 2000-2001 yýlýnda ASP (Uygulama Hizmet Saðlayýcýlýðý) kavramý Türkiye’de de tartýþýlmýþ ama gerek þirketlerin güvenmemesi, gerekse Internet baðlantýlarýnýn hýzýnýn yetersiz ve maliyetinin yüksek olmasý sebebiyle bir türlü kabul görmemiþti. Þimdi ise SaaS ve On Demand yöntemlerini kullanan ERP vb. iþ uygulamalarý piyasaya çýktý. Microsoft ve Sun gibi þirketler yeni teknolojileri duyurmaya baþladý. Adobe sessiz sedasýz pazarýn en popüler ve hýrslý þirketi oldu.

RIA gibi yeni bir konseptin Türkiye’de bir konferansla tartýþýlacaðýný gördüðümde ise þaþýrdým. Konunun böyle geniþ bir yaklaþýmla ele alýnmasý çok sevindirici bir geliþme… MMÝstanbul ekibi, Temmuz ayý sonunda düzenlemeyi planladýðý RIA konferansý öncesinde 2 günlük bir hazýrlýk konferansý düzenlemiþti.

Cumartesi günü ayný anda Webrazzi & Techcrunch Meetup toplantýsý da olduðundan katýlým biraz azdý. Aslýnda RIA için daha önemli konularýn konuþulduðu son oturumlarda ise iyice azalmýþtý. Ancak sanýrým asýl konferans daha yüksek katýlýmla yapýlýr.

MMÝstanbul bir Adobe kullanýcý topluluðu olduðundan olsa gerek, aðýrlýklý olarak konular Adobe teknolojileri üzerineydi. Ajax ve Silverlight sunumlarý vardý ama belki de Türkiye’de pek tanýnmadýðýndan, JavaFX, OpenLaszlo, Curl gibi pazarýn nispeten küçük ama iddialý oyuncularý yoktu. Daron Yöndem’in stand up benzeri bir tanýtýmla yaptýðý Silverlight sunumunda “.Net programcýlarýný Flex öðrenmeye zorlayamazsýnýz. Bu yüzden Silverlight popüler olacak” dediði gibi, mesela Java programcýlarý da JavaFX öðrenmek ve kullanmak taraftarý olacaklardýr. Yine özellikle kurumsal RIA pazarýnýn ilginç oyuncularýndan birisi olan Curl kendi yazýlýmýnýn çok daha performanslý ve güvenli olduðunu iddia ediyor.

Ýddialar bir tarafa, önemli olan kurumsal RIA konsepti… Ýster PHP+AJAX kullanarak, ister AIR kullanarak yazýn; eðer kullanýþlý ve güvenli bir ERP ya da CRM uygulamasý yazdýysanýz bu sektörden ekmek yersiniz. ÝdealERP veya Unity On Demand gibi…

Haftasonunu dolduracak kadar kapsamlý bir hazýrlýk konferansý düzenledikleri için MMÝstanbul ekibine teþekkürler… Asýl konferansý sabýrsýzlýkla bekliyoruz.