Bu yazý Bilgisayar mühendisi ne iþ yapar? adlý çalýþmanýn 3. bölümü…

Baþdöndürücü hýzla geliþen yeni teknolojiler, beraberinde güvenlik tehlikelerinin de hýzla ortaya çýkmasý sonucunu getiriyor. Gün geçmiyor ki bir yazýlýmda güvenlik açýðý çýkmasýn, bir web sitesi saldýrýya uðramasýn ya da yeni bir virüs türü yayýlmaya baþlamasýn. Þirketler gittikçe çoðalan sayýsal verilerini korumanýn derdine düþtükçe biliþim güvenliði de baþlýbaþýna bir sektör haline dönüþtü. Güvenlik uzmanlarý bugün iþ ilanlarýnda en çok aranan kiþiler. Üstelik önümüzdeki yýllarda da popülaritesi artmaya devam edecek.

Yine diðer alanlarda olduðu gibi, alttaki pozisyonlarýn birbirlerinden kesin bir ayrýmý yok. Biri diðeri yerine kullanýlabiliyor. Ama uzmanlaþma durumuna göre daha detay pozisyonlar bile oluþuyor. Mesela tüm hayatýnýzý sadece Cisco firewall uzmaný olarak ya da anti-spam uzmaný olarak geçirebilirsiniz.

Biliþim Güvenliði Uzmaný / Yöneticisi

Þirketlerin güvenlik altyapýsýný tasarlayan, kuran, yöneten ve geliþtiren kiþilerdir. Að güvenlik donaným ve yazýlýmlarý, bunlarýn yenileme ve bakýmlarý, tüm bilgisayar sisteminin zayýf noktalarýnýn tespiti ve korunmasý, web sitelerinin güvenliði gibi konular biliþim güvenliði uzmanýnýn iþidir. Hem donaným hem de yazýlým ve web teknolojilerinde kendilerini geliþtirmeleri ve yenilikleri takip etmeleri gerekir.

Að ve Internet Güvenlik Uzmaný

Biliþim güvenliði alanýnýn bir alt dalý olarak özellikle að ve Internet tehlikeleri konusunda uzmanlaþýrlar. Akademik olarak ya da Güvenlik eðitimi veren þirketlerin eðitim programlarýna katýlarak ilgili teknolojileri öðrenirler. Hacker saldýrýlarý, virüs ve truva atý benzeri zararlý yazýlýmlar, spam gibi sorunlar sayesinde uygulama tecrübesi edinirler.

Þu dokümanda, Að Güvenlik Uzmaný kimdir ve ne yapar? sorusunun cevabýný verirken yaptýðý iþler sýralanmýþ : Var olan tehditleri sürekli olarak takip etmek ve analiz etmek, bu tehditlere karþý alýnabilecek önlemleri incelemek, mümkünse bir test ortamý içerisinde bunlarý denemek, gerekli önlemleri devreye almak, önlemlerin düzgün çalýþtýðýný sürekli olarak kontrol etmek (log ve trafik analizi – saldýrý programlarýyla sistemi test etmek)

Güvenlik Danýþmaný

Bu pozisyonu da að güvenlik danýþmaný, web güvenlik danýþmaný, yazýlým güvenlik danýþmaný gibi alt dallara ayýrmak mümkün. Uzman olduklarý alanlara göre þirketlerin güvenlik konusundaki bilgi ihtiyacýný karþýlar ve gerekli çözümleri önerir ya da üretirler. Mesela bir þirketin güvenlik danýþmanlýðý hizmetlerinde þu baþlýklar verilmiþ: “Risk Analizi ve Yönetimi, Kurumsal Güvenlik Stratejisinin ve Risk Profilinin Oluþturulmasý, Güvenlik Politika Prosedür ve Standartlarýnýn Belirlenmesi, Mevcut Yapýnýn Gözden Geçirilmesi ve Güvenlik Tasarýmý, Güvenlik Çözümleri ile Ýlgili Bilgi ve Tecrübe Transferi”

Kurumsal Hacker / Ethical Hacker

Hacker kavramý her ne kadar kötü bilinse de ayrýca bir meslek. Daha çok “Beyaz Þapkalý Hacker” olarak bilinen kurumsal hacker’lar özellikle bir sisteme sýzmak ve sistemin güvenliðini test etmek için para alýrlar. Deðiþik yöntemler deneyerek açýklarý tespit etmeye çalýþýr ve sonuçlarýný rapor olarak verirler.
Böylece sistemin bir saldýrý durumunda hazýrlýklý olmasýný saðlarlar.
Bu konuda detaylý bilgi almak isteyenler þu Ýngilizce yazýyý okuyabilirler.

Ayrýca tam þu sýralarda Ferruh Mavituna’nýn sitesinde konuyla ilgili detaylý bir yazý yayýnlandý.

Risk / Ýþ Sürekliliði Yöneticisi

Ýþ sürekliliði ya da risk yönetimi yeni ama çok önemli bir kavram. Tüm altyapýsýný bilgi teknolojileri üzerine kuran þirketler sistemin kullanýlamaz hale gelmesinden büyük zarar görürler. Bunun sebebi bir doðal felaket de olabilir, terör saldýrýsý da, Ýþ sürekliliði uzmanlarý bu tür durumlarda sistemin çalýþmaya devam etmesini ya da kýsa sürede tekrar ayaða kalkmasýný saðlarlar. Planlamalar yapýp, sistemin iþleyiþ süreçlerini tasarlar ve felaket senaryolarýný test ederler. Risk yönetimini anlatan þöyle güzel bir doküman da var.

Biliþim güvenliði alanýnda Türkçe kaynaklar:
Huzeyfe Önal Blog
Ferruh Mavituna Blog
Doctus
Olympos Security

Yorum (2)

RIA(Rich Internet Applications-Zengin Internet Uygulamalarý) henüz ülkemizde fazla bilinmeyen ancak gelecekte çok konuþulacak ve kullanýlacak bir teknoloji… RIA nedir sorusunun detaylý bir cevabýný Ýlyas Doðruer’in sitesinde okuyabilirsiniz.

RIA ile ilgili geliþmeleri yakýndan takip ediyorum. Özellikle geniþbant Internet baðlantýlarýnýn yaygýnlaþmasýyla SaaS (Bir hizmet olarak yazýlým) konseptinin Türkiye’de de oturacaðýný ümit ediyorum. 2000-2001 yýlýnda ASP (Uygulama Hizmet Saðlayýcýlýðý) kavramý Türkiye’de de tartýþýlmýþ ama gerek þirketlerin güvenmemesi, gerekse Internet baðlantýlarýnýn hýzýnýn yetersiz ve maliyetinin yüksek olmasý sebebiyle bir türlü kabul görmemiþti. Þimdi ise SaaS ve On Demand yöntemlerini kullanan ERP vb. iþ uygulamalarý piyasaya çýktý. Microsoft ve Sun gibi þirketler yeni teknolojileri duyurmaya baþladý. Adobe sessiz sedasýz pazarýn en popüler ve hýrslý þirketi oldu.

RIA gibi yeni bir konseptin Türkiye’de bir konferansla tartýþýlacaðýný gördüðümde ise þaþýrdým. Konunun böyle geniþ bir yaklaþýmla ele alýnmasý çok sevindirici bir geliþme… MMÝstanbul ekibi, Temmuz ayý sonunda düzenlemeyi planladýðý RIA konferansý öncesinde 2 günlük bir hazýrlýk konferansý düzenlemiþti.

Cumartesi günü ayný anda Webrazzi & Techcrunch Meetup toplantýsý da olduðundan katýlým biraz azdý. Aslýnda RIA için daha önemli konularýn konuþulduðu son oturumlarda ise iyice azalmýþtý. Ancak sanýrým asýl konferans daha yüksek katýlýmla yapýlýr.

MMÝstanbul bir Adobe kullanýcý topluluðu olduðundan olsa gerek, aðýrlýklý olarak konular Adobe teknolojileri üzerineydi. Ajax ve Silverlight sunumlarý vardý ama belki de Türkiye’de pek tanýnmadýðýndan, JavaFX, OpenLaszlo, Curl gibi pazarýn nispeten küçük ama iddialý oyuncularý yoktu. Daron Yöndem’in stand up benzeri bir tanýtýmla yaptýðý Silverlight sunumunda “.Net programcýlarýný Flex öðrenmeye zorlayamazsýnýz. Bu yüzden Silverlight popüler olacak” dediði gibi, mesela Java programcýlarý da JavaFX öðrenmek ve kullanmak taraftarý olacaklardýr. Yine özellikle kurumsal RIA pazarýnýn ilginç oyuncularýndan birisi olan Curl kendi yazýlýmýnýn çok daha performanslý ve güvenli olduðunu iddia ediyor.

Ýddialar bir tarafa, önemli olan kurumsal RIA konsepti… Ýster PHP+AJAX kullanarak, ister AIR kullanarak yazýn; eðer kullanýþlý ve güvenli bir ERP ya da CRM uygulamasý yazdýysanýz bu sektörden ekmek yersiniz. ÝdealERP veya Unity On Demand gibi…

Haftasonunu dolduracak kadar kapsamlý bir hazýrlýk konferansý düzenledikleri için MMÝstanbul ekibine teþekkürler… Asýl konferansý sabýrsýzlýkla bekliyoruz.

Yorum (1)

iPhone ve mobil Internet

Tarih: 16 Haziran 2008 Kategori: Internet, Programlama, Teknoloji

Cep telefonlarýndan Internet eriþimi yýllardýr var. Ancak ne WAP ekranlarý, ne de Internet Explorer ya da Opera’nýn cep telefonlarýnýn boyuna sýðmaya çalýþan mobil sürümleri kullanýcýlarý tatmin edemedi. Üstelik web teknolojileri almýþ baþýný giderken, hala mobil cihazlardaki yazýlýmlarýn sayfalarý render etme yeteneði yetersiz.

Daha doðrusu öyleydi. iPhone’un çýkýþý kablosuz aðlarýn yaygýnlaþmasý ve yeni web teknolojileriyle birleþince durum deðiþti. Bakýn NetApplications ve Cloud Four tarafýndan yapýlan araþtýrmalarýn istatistikleri ne diyor?
iPhone’da Google

  • iPhone’un pazar payý %1 civarýnda. Symbian iþletim sistemi kullanan telefonlarýn pazar payý ise %40.
  • Bu yýlýn ilk günlerinde iPhone’lardan yapýlan Google aramalarýnýn sayýsý tüm Symbian telefonlarýndan yapýlan aramalarý geçti.
  • iPhone kullanýcýlarýnýn %95′i düzenli olarak Internet’te sörf yapýyor. %51′i Youtube’den video izlemiþ.
  • iPhone’dan yapýlan Google aramalarýnýn sayýsý diðer herhangi bir mobil cihazdan yapýlan aramalarýn 50 katý. Bu sonuç Google’ý o kadar þaþýrtmýþ ki, doðru olduðuna emin olmak için log dosyalarýný yeniden incelemiþler.
  • Google, Yahoo, Quicken gibi büyük þirketler iPhone için özel web sayfalarý ve hizmetleri hayata geçirmiþler.

Üstelik bu sonuçlar iPhone 3G öncesinde böyle.

Mobil Internet kullanýmýnýn artýþý web sitelerinin yapýsýnda mobil kullanýma uygunluk için deðiþiklikler yapmayý gerektiriyor. Mesela Yahoo bir web sitesini hýzlandýrmak için daha az HTTP request yapýlmasýný, verilerin Gzip kullanýlarak sýkýþtýrýlmasýný, Javascript ve CSS’in gömülü deðil harici bir dosyadan çaðýrýlmasýný vb. öneriyor.

Yorum (0)

  • ipaqim.com güzel bir kaynak. xda-developers ise fevkalade…
  • Öncelikle HP BIOS güncellemesini ve pil süresi çözümünü yüklemek lazým.
  • ÝBB CepTrafik programý sorunsuz çalýþýyor. Saðolsun yapanlar ;)
  • Her smartphone için lazým bir uygulama Smart Toolkit. Önemli ihtiyaçlardan birisi farklý saatlere kurulabilen bir alarm programýydý. Smart Toolkit’in böyle bir özelliði de var. Ayrýca otomatik tuþ kilidi, Windows benzeri menüsü ve kýsayollarý çok kullanýþlý. Hele analog saat þeklinde bir ekran koruyucusu var ki, tam sanat eseri…

IPAQ 514
Windows Mobile’ýn en güzel özelliklerinden birisi rehberde arama yaparken birkaç harf yazdýðýnýzda sadece baþ harflerini deðil, ismin içinde herhangi bir yerde geçen kiþileri de göstermesi. Gerçi bu özellik kimisi için kullanýþsýz geliyor ama rehberiniz kalabalýksa çok faydalý.

Eðer hala aradýðýnýz numarayý bulamýyorsanýz, o zaman SmartPhone Find programýný yükleyeceksiniz. Telefonun her yerinde metin aramasý yapabiliyor.

Öncelikle eski telefondaki numaralarý Excel’e aktardým. Üzerinde düzenlemeler yapýp Outlook’a almaya çalýþýnca nedense Outlook kabul etmedi. Excel dosyasýný CSV olarak kaydedip, içini editörle açarak noktalý virgülleri virgüle dönüþtürdüm. (Bölge/Dil ayarý Türkçe ise, Excel noktalý virgül olarak kaydediyor.) Outlook’a bu sefer düzgün aldý. Senkronizasyon sonrasýnda telefonun rehberi harika oldu. Hele (Þirket sütununu kullanarak) rehberdeki kiþileri kategorize etmiþseniz daha güzel oluyor. Çünkü telefondaki Kiþiler uygulamasýnýn þirkete göre gruplandýrma özelliði var.

Telefonun rehberinde hem Outlook hem de sim kartý numaralarýný gösteriyor. Eðer sim kartýndaki numaralarý görmek istemiyorsanýz, telefonun registry’sinde bir ayarý deðiþtirmeniz gerekiyor. Bu iþlem için iki yöntem kullanýlabilir:

  1. CERegEditor programýný bilgisayarýnýza yüklersiniz. Programý çalýþtýrýp telefona baðlandýktan sonra, HKEY_CURRENT_USER – Control Panel – Phone yolunu izleyip oradaki ShowSIM seçeneðinin deðerini 0 yaparsanýz artýk SIM karttaki numaralar görünmeyecektir.
  2. Diðer ve daha kolay yöntem ise, OS RegTweaker programýný indirip telefon içinden çalýþtýrmak. Yazýlým telefonun derinliklerine hükmetmenizi saðlýyor. Ýlk sayfadaki Show SIM Contacts seçeneðini off yapýp deðiþiklikleri uyguluyoruz. (Apply Tweaks)

Kablosuz að özelliði bayaðý becerikli. Kullanýcý doðrulamalý proxy ve Linux firewall üzerinden Internet’e sorunsuz çýkabiliyor.

Her türlü þifre, parola vb. bilgilerinizi güvenli bir þekilde saklamak için ücretsiz ve açýk kaynaklý Keepass uygulamasýný kullanabilirsiniz. Programýn Windows Mobile sürümü de var ve hem yetenekli hem de kullanmasý kolay bir uygulama.

Telefonla gelen Office Mobile programý yeni dosyalar oluþturmaya izin vermiyor. Bunun için geliþtirilmiþ Modaco DoNew adlý çözümü yükleyerek bu sorunu da aþabiliyoruz.

Türk insanýnýn pek alýþýk olmadýðý halbuki mesela ABD’de çok popüler olan önemli bir ihtiyaç da kiþisel finans/gelir gider uygulamalarý. Quicken neredeyse her Amerikan vatandaþýnýn bilgisayarýnda yüklüdür. Bilgisayar baþýnda olmadýðýmýz saatlerde ise Windows Mobile yüklü cep telefonlarý gelir-gider takibini yapabilmek için çok uygun aletler. Bir mobil uygulama yükleyerek her yerde kullanabilir ve “hesabýnýzý bilirsiniz.” Nitekim ücretli ve ücretsiz yüzlerce Ýngilizce uygulama var. Hiç Türkçe uygulama – en azýndan smartphone için – bulamadým.
KeepSavin
Denediðim ücretsiz onlarca program içinde en kullanýþlý olaný KeepSavin’ idi. Ufacýk boyutlu ama çok güzel özelliklere sahip. Açýlýrken direkt o günün tarihiyle harcama giriþ ekraný geliyor. Çoklu giriþ özelliði sayesinde arka arkaya hýzlý gelir/masraf kaydý yapýlabiliyor. Ýþlemler kategorilere ayrýlabiliyor. Farklý döviz türleri kullanýlabiliyor. Ýþlemlere detaylý açýklama girilebiliyor. Günlük ve aylýk harcama raporlarý alýnabiliyor. Raporlar CSV ve Quicken formatlarýnda bilgisayara aktarýlabiliyor. Velhasýl tam iþini yapan bir uygulama.

Program güzel ama simgesi biraz can sýkýcý. Windows Mobile içindeki herhangi bir uygulamanýn simgesi deðiþtirilemiyor. Kýsayol programlarý kullanýlabiliyor ancak bunlar genelde ücretli ve bir programýn daha hafýzada çalýþýyor olmasý anlamýna geliyor. Neticede vardýðým çözüm þöyle oldu:

  1. Telefonda kurulu programýn EXE dosyasýný bilgisayara alýyoruz.
  2. Ücretsiz ResHacker programýný indiriyoruz. Bu program EXE dosyalarýnýn içindeki simgeleri dýþarý alabiliyor ya da bu simgeyi bir baþkasýyla deðiþtirebiliyor.
  3. Internet’ten -mesela þuradan – bir simge dosyasý (ICO uzantýlý) buluyoruz.
  4. EXE dosyasýnýn simgesini deðiþtireceðiz ancak, WM6 programlarý güvenlik için imzalanmýþ (signed) olduðundan deðiþiklik sonrasýnda program çalýþmýyor. Sorunu aþmak için imza sökücü programýmýzý indiriyoruz. Bu program MS-DOS komut satýrýndan çalýþýyor. Dosyanýn adýný parametre olarak veriyor (unsigner keepsavin.exe) ve çalýþtýrýyoruz.
  5. Þimdi ResHacker’i kullanarak EXE dosyamýzý açýyor ve Action menüsünde Replace Icon seçeneði ile simge dosyamýzý programýn içine yerleþtiriyoruz.
  6. Sonrasýnda geriye EXE dosyayý tekrar telefona kopyalamak ve telefonu kapatýp tekrar açmak kalýyor.

Telefonun içine iþletim sistemi koyarsanýz böyle oluyor iþte… Bu macera burada bitmez.

Yorum (5)

Skype üzerinden yapýlan sohbetleri arþivliyor olabilirsiniz. Ancak geçmiþ sohbetlerde arama yapýlamýyor. Geçmiþ sohbetlerde geçen bir kelimeyi nasýl aratýrsýnýz?

Aslýnda Skype’ýn böyle bir özelliði var. Ama henüz deneme aþamasýnda olduðu için kapalý. Aktif hale getirmek için þu dosyayý indirin ve çalýþtýrýn. Skype’ý kapatýp açýn. Chats (Mesajlar) menüsünde Historic chats (Geçmiþ yazýlý mesajlar) diye bir seçenek gelecek.

Artýk istediðiniz kelimeyi ya da konuyu aratabilirsiniz.

Yorum (0)

Facebook, -þöhreti, getirdikleri ve hakkýndaki iddialar bir yana- sonuçta bir yazýlým… Bu kadar çok kullanýlan bir uygulamanýn arkaplanýnda ve teknik altyapýsýnda neler var?

Önce birkaç istatistik… (Facebook sayfasýndan)

  • Siteye ortalama her gün 250 bin yeni kayýt oluyor.
  • Ayda ortalama 65 milyar sayfa gösterimi var.
  • Kullanýcýlarýn en az yarýsý her gün giriyor.
  • Dünya’nýn en çok kullanýlan fotoðraf paylaþým uygulamasý… En yakýn üç rakibinin toplamýndan daha fazla resim gösterimi yapýlýyor.
  • Facebook platformunu kullanan 7 binden fazla uygulama yazýlmýþ. Her gün yüzden fazla yeni uygulama ekleniyor.

Teknik altyapýya gelince…

  • Neredeyse tamamen açýk kaynaklý uygulamalar kullanýlmýþ.
  • Yazým dili PHP. Arka planda çalýþan bazý uygulamalar Java, Python ve Perl kullanýyor. Ayrýca C++ uyumlu uygulamalar için gcc ve Boost kütüphaneleri kullanýlmýþ. Yine, c++ uygulamalarýnýn daha saðlýklý çalýþmasý için kendileri phpembed adlý bir kütüphane yazmýþlar.
  • Sunucularda Linux yüklü. Web server olarak Apache kullanýlýyor. Dünyanýn her yerinde hýzlý çalýþmasý için içeriðin çoðunu Akamai sunucularýnda tutuyorlar.
  • Sistemde 2 milyardan fazla fotoðraf dosyasý yüklü. Bunlar diskte yaklaþýk 200 terabyte yer tutuyor. Kullanýcýlar her hafta 80 milyon civarýnda resim yüklüyor. Her fotoðraf için 4 ayrý boy tutulduðundan, bu 300 milyondan fazla resim dosyasý demek. Oluþan yoðunluðu karþýlayabilmek için, yüklenen fotoðraflarý iþleyen bir çok sunucu var. Ayrýca bir grup sunucu, iþlenmiþ fotoðraflarý Akamai’ye gönderiyor. Bazý fotoðraflarý tutmak üzere kendi dosya sunucularý da var.
  • Veritabaný olarak MySQL kullanýlýyor. Birbirine baðlý binlerce MySQL veritabanlarý var.
  • Veritabanýndan bilgi çekmek çok yavaþ olduðu için cache (önbellek) mekanizmasý kullanýlýyor. memcached isimli açýk kaynaklý uygulamayý kendi yazdýklarý kodlarla geliþtirmiþler. (detaylý bilgi)
    • Sitenin neredeyse belkemiði bu uygulama. Kullanýcý profillerini, arkadaþ bilgilerini, uygulamalarý hep önbellekte (RAM’de) tutuyor ve çok hýzlý gelmesini saðlýyorlar.
    • 400′den fazla memcached sunucusu var.
    • 5 Terabyte’dan fazla RAM önbellekleme için kullanýlýyor.
    • memcached sorgularýnýn daha hýzlý çalýþmasý için TCP yerine UDP portunu kullanmýþlar.
    • Ayrýca APC kütüphanesini kullanarak sayfa görüntülemeyi 30 kat hýzlandýrmýþlar.
  • Kendi yazdýklarý site içi arama motorunu kullanýyorlar. Ayda 1 milyara yakýn arama yapýlýyor. Önbellek için 2 terabyte civarýnda RAM ayrýlmýþ. Ortalama sonuç süresi 100 milisaniye civarýnda imiþ.
  • Yazdýklarý kodu yerinde debug etmek için phpsh adlý bir komut satýrý kütüphanesi yazmýþlar. Ana bilgisayara yükleyip baðlandýðýnýzda komut satýrýndan php kodlarý yazýp çýktýsýný görüyorsunuz.
  • Versiyon yönetimi için Subversion ve git kullanýyorlar.

Yani, Facebook olmak istiyorsanýz altyapýnýzý da ona göre kuracaksýnýz.

Yorum (7)

Sanal Dünyalar Forumu (Virtual Worlds Forum) 23-26 Ekim tarihleri arasýnda Londra’da yapýldý. Foruma 80′den fazla üzerinde uluslararasý konuþmacý, 23 ülkeden 480 uzman ve dinleyici katýldý.

Second Life ile popülerleþen sanal dünyalarýn geleceðinin konuþulduðu forumda çok güzel sunum ve oturumlar var. Resmi blog sitesinden olup bitenleri ve konuþmalarýn mp3 halini takip edebiliyorsunuz.

Çok enteresan baþlýklar var, keþke mümkün olsa da, tüm konuþmalarýn transkriptlerini yayýnlasalar…

Ýlgimi çeken konulardan bazý baþlýklar…

  • Sanal dünyalarda þu anda ikinci dalga yaþanýyor. Önce, herkes merakla daldý, þimdi ise düzenli yatýrýmlar ve iþ fikirleri tartýþýlýyor.
  • Sanal Dünyalar Forumu

  • Google bu iþe de el atmýþ. Kendi sanal dünyasýný yazýyor. Bu, resmen doðrulanmasa da, foruma katýlanlar diyor ki : “Yazdýklarýný biliyoruz, çünkü arkadaþlarýmýzý iþe aldýlar.” Gelirini reklamdan elde eden Google’ýn böyle bir cennete el atmasý beklenirdi.
  • Sanal dünya tasarýmlarýnýn gerçek hayatta üretilmesi planlanýyor. Mesela Armani’nin sanal dükkanýnda beðendiðiniz bir giysi gerçekte de üretilebilecek. Þimdilik garip geliyor ama 3 boyutlu yazýcýlarýn yaygýnlaþmasýyla buna da alýþacaðýz sanýrým.
  • Pazarda yeni hedef çocuklar ve gençlere özel sanal dünyalar tasarlamak… Çünkü “gençler sanal dünyalar hakkýnda konuþmuyor, direkt gidip katýlýyor.”
  • Cep telefonu ve mobil cihazlar sanal dünyalarla iletiþim için kullanýlacak. Mesela Second Life’ta o sýrada online olmadýðýnýzda size gelen bir mesaj cep telefonunuza da SMS olarak gelecek. Ya da, Windows Mobile üzerinde çalýþan bir Second Life sürümü düþünün. Hatta Japonya’da böyle bir þey yapýlmýþ bile…
  • Sosyal aðlarla sanal dünyalarý birleþtirecek çözümler aranýyor. En büyük sorun, genelde sosyal aðlarda gerçek bilgiler kullanýlýrken, sanal dünyalarda gizli ve bilinçaltý karakterler kullanýlýyor.
  • Sanal dünyalar ve baðýmlýlýk ya da asosyalleþme önümüzdeki yýllarýn çok tartýþýlan konularý olacak.
  • Oyuncakçýlar sanal dünyalarý keþfetti. Barbie ve Lego bunun ilk örnekleri… Yine hedef çocuklar. Þimdiden bir iki örnek var. Daha önce bahsettiðimiz “shifthappens” sunumunun yeni versiyonunda geçen bir cümleye dikkatinizi çekerim: “Amerika’da bugün 4 yaþýndaki çocuklarýn %70′i bilgisayar kullandý. ”
  • Çocuklar gibi ileride diðer bir hedef yaþlýlar… Çünkü yaþlýlarda duygusallýk yüksek ve boþa harcayacak çok paralarý oluyor.
  • Amerika’da büyük þirketler toplantý ve eðitimler için gittikçe artan bir oranda sanal dünyalarý kullanmaya baþladý. Mesela iþe girdiðinizde size ayný zamanda bir Second Life hesabý açýlýyor ve ilk eðitimlerinizi orada alýyorsunuz. Sýradýþý deðil mi? Bu durum tabii baþka bir konuyu gündeme getiriyor. Ya o karakterinizi kullanarak iþ dýþýnda da Second Life’ta bir þeyler yaptýysanýz? (ki muhtemelen yapacaksýnýz.) Þirketiniz sizi izler mi?

Þu dünyada ( hangisinde :-) ) neler oluyor…

Yorum (0)

Pownce bir tür web tabanlý paylaþým platformu.

Dosya, link, etkinlik ve mesaj gönderim imkaný sunan servis, oluþturduðunuz sosyal aðýnýz dahilindeki kullanýcýlarla web üzerinden ya da masaüstü uygulamasý ile paylaþým gerçekleþtirebilmenizi saðlýyor.

Pownce’nin programcýsý, programý yazarken yaþadýðý uygulama geliþtirme tecrübelerini paylaþmýþ.

Özetle þöyle diyor:

  1. Teknolojiyi doðru seç. Biz Python üzerinde Djangoyu seçtik. Amazon’un S3 servisini kullandýk. Adobe AIR’i kullandýk. Avantajlarý …..(detaylarý orada okuyun)
  2. Az adamla çok iþ yap. Kýsa bitiþ hedef süreleri koy. Herkes birden fazla rol üstlensin.
  3. Açýk kaynak kodlu uygulamalarý kullan. Baþkalarý bu uygulamalarýn sorunlarýný çözmüþlerdir. Büyük ihtimalle de senden daha akýllýdýrlar.
  4. Tüm bilgi kaynaklarýný kullan. Arkadaþlar, IRC, forum siteleri ne varsa… Toplululuklara üye ol.
  5. Veritabanýna önem ver. Önbellekleme (cache) kullan. Sorgularý kuyruða al, sýrasý geldikçe iþle. Kayýtlarý lazým olduðu sayýda çek, limit koy. Ýndeks kullan. Basitleþtir. Gereksiz sorgularý ele.
  6. Sorunlara hazýr ol. Çabuk cevap ver. Yedek al. Versiyon kontrol sistemleri kullan.
  7. Yazdýðýn uygulamayý kullananlarla iletiþim içinde ol. Kodun durumunu bilsinler. Hata bildirimine açýk ol. Hatalarý düzelt. Verdiðin bitiþ hedeflerine uy.
  8. Büyümeye hazýr ol. Uygulamanýn tasarýmýný buna göre yap. Gerektiðinde büyük deðiþiklikler yap.

Yorum (1)

Geleceðin teknolojileri çalýþmasýna baþlarken, okulu bitirdikten sonra ne olacaðýný düþünen mühendisleri hedef alarak baþlamýþtým.

Youtube’de karþýlaþtýðým Bugünün öðrencilerine bir bakýþ videosu aslýnda sorunun çok daha evrensel olduðunu gösteriyor. Video ingilizce ama müthiþ bir kurguyla hazýrlanmýþ. Ýþte videodan bazý alýntýlar:

  1. Bana verilen okuma ödevlerinin %49′unu yapýyorum. Sadece %26′sý hayatýmla ilgili…
  2. Hiç kapaðýný açmayacaðým yüzlerce dolarlýk ders kitaplarý satýn alýyorum.
  3. Bu yýl 8 tane kitap okuyacaðým ama bunun yanýnda 2300 web sayfasý ve 1281 facebook profiline bakacaðým.
  4. Bu yýl ders için 42 sayfa yazarken, 500 sayfadan fazla email yazacaðým.
  5. Bir günde yapacaklarým toplam 26.5 saat tutuyor, bu yüzden de bir çok iþi ayný anda yapacaðým – yapmak zorundayým-
  6. Mezun olduðumda büyük ihtimalle bugün daha varolmayan bir mesleði yapacaðým.
  7. Çoðu derste vaktimi facebook’la geçiriyorum. Dizüstü bilgisayarýmý okula getiriyorum ama dersle ilgili þeyler yapmýyorum.

Videonun yorumlarý çok ilginç. Mesela birinde diyor ki,

“Ýddia ediyorum üniversite öðrencilerinin %80′i okul bitince ne yapacaðýný bilmiyor.”

bir diðerinde

“Harika bir okul derecem var ve ben de hayatta ne yapacaðýmý bilmiyorum. Ayrýca ben de derslerde facebook ile uðraþýyorum. “

Yorum (4)

Bilgisayar mühendisliðinde okuyorum. Henüz hangi alana yönelmem gerektiðine karar veremedim. C# mý öðrenmeliyim, Java mý? Web iþine girsem olur mu? Robotla mý uðraþsam, að yönetmeyi öðrenip Cisco ya da MCSE mi alsam? Ben gelecekte ne olacaðým?

Bugün bir çok üniversite öðrencisi ayný duygularý bir þekilde yaþýyor olmalý… Okul bittikten sonra, baþdöndürücü bir hýzla ilerleyen teknolojinin neresinden tutulabilir sorusunu cevaplamaya çalýþalým. Hedef para kazanmak, çok para kazanmak, þöhret kazanmak, kendimizi tatmin etmek, sadece millete hizmet etmek, yeni buluþlar yapmak gibi çok çeþitli bir yelpazede olabilir. Amacýmýz bilgilendirmek… Seçimi yapýp geleceðine karar vermek okuyanlara kalmýþ.
Yazý çok fazla link içeriyor. Onlara bakarken konudan kopmamaya çalýþýn.

Önce Geleceðin 10 Web Eðilimi ile baþlayalým:

1- Semantik WebWeb 3.0

“Web için bir hayalim var, öyle ki bilgisayarlar web üzerindeki bütün veriyi, içerikler, linkler ve insanlarla bilgisayarlar arasýndaki bütün iþlemler gibi, analiz etmeye muktedir olacaklar. Henüz ortaya çýkmamýþ olsa da, ortaya çýktýðý zaman Semantic Web ticaretin günlük mekanizmalarý, bürokrasi ve günlük yaþamlarýmýz birbiri ile konuþan makinalar tarafýndan yürütülecek. Ýnsanlýðýn asýrlardýr konuþup durduðu “akýllý ajanlar” nihayet gerçekleþecek.”

Internet’in mucidi olarak adlandýrýlan Tim Berners Lee’nin ortaya attýðý bu kavram yukarýdaki sözlerinde açýkça anlaþýlýyor.

Temel olarak, tüm web uygulamalarý belirli protokolleri kullanarak içerik üretecekler. Bu içerik baþka site ve uygulamalar tarafýndan eriþilebilecek ve bir araya getirilebilecek. Þu sayfadan aldýðým metni paylaþayým:

“Semantik Web Projesinin amacý, internetteki milyonlarca bilgiyi tasniflemek. Örnek olarak, internetin ve e-ticaretin bu yüzyýl içinde katedeceði yolu göz önüne alýrsak, ilk kitap sipariþini 18 yaþýnda yapan bir kiþi, 50 yýl sonra 68 yaþýnda geldiðinde internetten yaptýðý tüm sipariþlerin dökümünü alabilir, bunlarý ürün tipi veya satýcý bazýnda tasnifleyebilir. “

Son olarak, þu yazý güzel bir açýklama olabilir.

2- Yapay Zeka

Bilgisayar tarihinin en eski konularýndan birisi olan yapay zeka hakkýnda google’da tonlarca sonuç bulabilirsiniz. Yapay zekanýn web üzerinde kullanýmý ise genelde arama motorlarý, siteler için akýllý yardýmcýlar, borsa vb. analiz yazýlýmlarý gibi uygulamalarda görülüyor. Arama motorlarýna örnek olarak hakia, site içi yardýmcýlara örnek olarak Botego verilebilir.

Yapay zeka kullanýlarak web sitelerinin sýnýflandýrýlmasý hakkýnda þu bildiri güzel fikirler veriyor.

3- Sanal Dünyalar

Second Life sanal dünyalarýn geleceði hakkýnda herkese bir fikir verdi. Daha þimdiden onlarca sanal dünya var. Barbie bebekler için bile bir site kuruldu. Gartner, 2011′de Internet kullanýcýlarýnýn %80′inin bir sanal dünya üyeliði olacaðýný tahmin ediyor. Bunlar korkutucu ama büyük ihtimalle gerçekleþecek tahminler…

Yazýlýmcý, tasarýmcý ya da að uzmaný her ne olursanýz olun, bir sanal dünya üretmek, üreten takýmlarda yer almak gelecekte iþ yapacak.

4- Mobil araçlar

Son dönemde mobil yazýlým üretme ile ilgili kütüphaneler, APIler, baðlantý teknolojileri o kadar arttý ki; gelecekteki popülariteyi tahmin etmek artýk hiç zor deðil.

Önümüzdeki yýllarda, çok özellikli telefonlar, cep telefonundan TV izleme, uydu haritalarý temelli hizmetler (GPS, alýþveriþ, yaþanýlan yere baðlý resmi ya da ticari servisler), iPhone + torunlarý + rakipleri hepimizin konuþtuðu bazýlarýnýn da üzerinde iþ yapýp para kazandýðý konular olacak.

5- Kullanýcýya özel hizmetler

Ýlgilendiðiniz alan ya da ürünlerle ilgili olarak size sürekli bilgi veren, fýrsatlarý haber veren, tavsiyelerde bulunan ve sizi devamlý bir tüketime iten yeni þirketlere ve servislere hazýr olun.

Evlere DVD servisi, Internet üzerinden davet vb. organizasyon hizmetleri, sizin adýnýza piyasayý takip edip indirimleri bildiren alýþveriþ yardýmcýlarý bugün iþe yarýyorlar. Gelecekte daha geliþmiþ yetenekleriyle yine iþe yarayacaklar.

Bu konuda Ýngilizce detaylý bir yazýyý þurada okuyabilirsiniz.

6- Web servisleri

Aslýnda diðer konularla baðlantýlý olarak, burada bahsettiðimiz servisler web sitelerinin içeriklerini dýþarýya belli API kütüphaneleri yoluyla vermeleri… Mesela Amazon’un, Flickr’in REST API’si kullanmalarý gibi… Microsoft’un SOAP’ý gibi…

Servis yönelimli mimari konusunda þu yazýyý, REST ve SOAP karþýlaþtýrmasý için þu Ýngilizce yazýyý okuyun. Fazlasý için araþtýrma yolu açýk…

7- Online Video ve Internet Televizyonu

Youtube’den sonra Internet’in gidiþi deðiþti. Ýnsanlar çektikleri ya da elde ettikleri videolarý deli gibi online ortama göndermeye baþladý. Araþtýrmalar gösteriyor ki, þu anki çýlgýnlýk önümüzdeki yýllarda yaþanacak olana nispeten hiç bir þey. Bu sektörden nasýl para kazanýlacaðý konusu tam olarak netleþmiþ deðil. Ama özellikle reklam gelirleri çok siteyi zengin ediyor.

Yeni bir konsept de Internet televizyonu… Baðlantý hýzlarýnýn artmasýyla, 3-5 yýl içinde resmen patlama yapacak. Özellikle senelerdir söylenen, “istediðin zaman, istediðin programý seyret” formatlý yayýn sistemi günlük alýþkanlýk haline gelecek. Joost’un görüntü kalitesini izleyen bilir. Teknik altyapýsýný ise þu youtube videosundan anlamaya çalýþabilirsiniz. Yakýn gelecekte Internet baðlantýlý kutular içinde joost yüklü olarak gelecek ve televizyona baðlayarak yayýnlar izlenebilecek.

Tabii bunlarý anlatýrken amacýmýz “adamlar yapmýþ” demek deðil, yarýn hangi iþyerinde çalýþacaðýnýzý ya da kendinize nasýl bir iþ kuracaðýnýzý belirlemeniz…

8- Zengin Internet Uygulamalarý (RIA)

Bu konuda direkt alýntý yapayým:

Browser ortamýnýn getirdiði teknik kýsýtlamalar nedeniyle web uygulamalarý kullanýcýlarýn beklentilerini ve standart masaüstü uygulamalarýn sunduðu interaktiviteyi karþýlamada yetersiz kalmasý üzerine Zengin Ýnternet Uygulamalarý (RIA – Rich Internet Applications) konsepti ortaya çýktý.

Zengin Ýnternet Uygulamalarýnýn Sunduðu Avantajlar :

  • Kullanýcýlarý sezgisel olarak yönlendirebilen ve geliþmiþ interaktiviteye sahip olan kullanýcý arayüzleri.
  • Yüksek kalitede görsel efektler ve animasyonlarla desteklenebilen raporlama ekranlarý, grafikler ve tablolar.
  • Hýzlý kullanýcý arayüzleri
  • Platform baðýmsýzlýk
  • Çok kullanýcýlý sistemlerde kolay kurulum
  • Geniþlemeye müsait modüler altyapý.


Zengin Internet uygulamalarýnýn bugün bilinen en iyi örneði gmail uygulamasý… Gelecekte çok daha farklý seçenekler ise geliyor. Buyrun Adobe AIR platformu ve Flex, Microsoft WPF ve Silverlight, Ajax, OpenLaszlo

9- Uluslararasý Web

Þu anda özellikle Internet altyapýsý sebebiyle, ABD en büyük Internet kullanýcýsý… Ancak önümüzdeki yýllarda bu denge deðiþecek. Çünkü diðer ülkelerdeki Internet kullanýcýlarý sayýsý gittikçe artýyor.

Yapýlan bir araþtýrmaya göre, Amerikan sitelerinin trafiðinin dörtte üçü uluslararasý ziyaretçilerden geliyor. Dolayýsýyla önümüzdeki 10 yýl içinde, ABD dýþýndaki ülkelere yönelik içerik ve hizmetler, sitelerin farklý dillere çevrilmesi gibi çalýþmalar önem kazanacak.

10- Kiþiselleþtirme

Birçok site kiþiselleþtirme hizmeti veriyor ama Google iGoogle hizmetini devreye soktuðunda çok ses getirmiþti. Hemen “anahtarlarým nerede” esprisi devreye girdi.

Ekranýnýzý istediðiniz gibi düzenlemek, e-maillerinizi farklý kategorilerde takip edebilmek, alýþveriþ sitesinde size özel sayfalar ve teklifler görmek kiþiselleþtirme denildiðinde akla gelenler…

Güvenlik ve kiþilik haklarý sebebiyle henüz çekimser yaklaþýlsa da, daha çok insan bilgilerini online ortama aktardýkça bu sektör iyice þekillenecek.

Özetle web ile ilgili tahminler böyle…
Karþýlaþtýðým bir yazý üzerine baþlayan konu geliþerek bayaðý büyüdü. Farklý alanlardaki “geleceðin teknolojilerine” baþka yazýlarda deðiniriz.

Yorum (3)