Bazen bir Word dosyasýný açmak istediðimizde “Word bu belgeyi okuyamadý. Bozulmuþ olabilir.” þeklinde bir hata ile karþýlaþabiliyoruz. Dosya da açýlmýyor. Böyle durumlarda ilk olarak Word’ün kendi içindeki bir özelliði deneyerek sorunumuzu çözebiliriz.

Þu adýmlarý izliyoruz:

1. Office 2003′te Dosya-Aç menüsünü ya da Office 2007′de sol üst köþedeki yuvarlak menü düðmesinden Aç menüsünü seçiyoruz.
2. Açacaðýmýz dosyayý buluyoruz. Ancak üzerine çift deðil, tek týklýyoruz.
3. Sað alttaki Aç düðmesinin yanýndaki oka týklýyoruz. Açýlan menüden en alttaki Aç ve Onar seçeneðini seçiyoruz.
4. Word, dosyamýzý kurtarmaya çalýþacaktýr.

Eðer bu yolla da dosyamýzý açamýyorsak, dosya onarým araçlarýndan birine müracaat etmek gerekecektir.

Internet’teki en büyük alan adý satýþ firmalarýndan GoDaddy.com’un CEO’su olan Bob Parsons renkli bir kiþiliðe sahip… Þirketler kurup büyüterek satmýþ, iflasýn eþiðine gelip sonra tekrar zengin olmuþ bir giriþimci… Kendisiyle bu konuda yapýlmýþ bir röportajý þurada okuyabilirsiniz.
Bob Parsons kendi sitesinde, “Hayatta Kalmanýn 16 Formülü” adýný verdiði tavsiyelerini yayýnlýyor.
Tavsiyelerin Türkçeleþtirilmiþ hali þöyle:

1. Rahatýnýzý bozun! Rahat koltuklardan baþarý geleceðine inanmýyorum. Ýnsanlar “ama bu riskli” diyebilirler. Cevabým basit : “Risk sadece kadavralara lazým deðildir”
2. Asla vazgeçmeyin! Neredeyse hiç bir þey ilk seferinde istendiði gibi olmaz. Ýþe yaramýyor gözüken yöntemler aslýnda öyle olduðu için deðil belki de sizin çalýþma þeklinizden dolayý iþe yaramýyordur. Kolay olsaydý herkes yapardý, sizin yapma fýrsatýnýz hiç olmazdý.
3. Vazgeçmeye karar verdiðiniz an, baþarýya tahmininizden daha yakýn olabilirsiniz. Sevdiðim ve doðru olduðuna inandýðým bir Çin atasözü vardýr : “Vazgeçme isteði, baþarmak üzereyken en yüksek seviyeye çýkar.”
4. Sýkýntýlý anlarda, en kötü sonuca bile razý olmak yerine en kötünün seviyesini belirleyin. Çünkü aslýnda en kötü sonuç, önceden tahmin edilememiþ sonuçlardýr.
5. Kendinizi yapmak istediklerinize konsantre edin. Neye odaklanýrsanýz, ona doðru gidersiniz.
6. Fazla uzaða bakmayýn. Ýçinde bulunduðunuz durum ne kadar kritik olursa olsun, çözümü uzaklarda deðil bulunduðunuz zamanda arayýn. Her þey gününde saatinde hallolur.
7. Sürekli ileri gidin. Yatýrýmý asla býrakmayýn. Geliþimi asla býrakmayýn. Sürekli yeni bir þeyler yapýn. Þirketinizi geliþtirmeyi durdurduðunuz anda geri gitmeye baþlar. Azar azar da olsa her gün daha iyiyi hedefleyin. Kaizen felsefesini unutmayýn. Küçük ilerlemeler büyük sonuçlar doðurur.
8. Çabuk karar verin. Bugünkü iyi bir plan, gelecekteki mükemmel plandan kat kat daha deðerlidir.
9. Her þeyin önemini ve baþarýsýný ölçün. Yemin ederim ki bu böyle. Ölçülen ve izlenen þey geliþir.
10. Ýyi yönetilmeyen her þey bozulur. Ne olduðunu anlamadýðýnýz problemleri çözmek istiyorsanýz, üzerinde yeteri kadar çalýþmadýðýnýz kýsýmlara bakmak için biraz vakit ayýrýn. Size garanti veriyorum, sorun orada…
11. Rakiplerinizi kollayýn, ama kendi iþinize daha çok yoðunlaþýn. Rakiplerinize baktýðýnýzda uzaktan her þey güllük gülistanlýk gözükebilir. Unutmayýn, dünyaya bile yeteri kadar uzaktan bakýnca huzurlu bir yer gibi görünüyor.
12. Ýnsanlarýn üzerinizde baský kurmasýna izin vermeyin. Kanuni olduðu müddetçe, siz de herkesin yaptýðýný yapma hakkýna sahipsiniz.
13. Hayatýn adil olmasýný beklemeyin. Adil deðil. Siz kendi doðrularýnýz ve vicdani anlayýþýnýza göre hareket edersiniz.
14. Problemlerinizi kendiniz çözün. Daha çok geliþir ve daha iyi çözümler bulursunuz. Sony’nin kurucularýndan Masura Ibuka der ki, “Ýþ hayatýnda ya da teknolojide baþkalarýný takip ederek baþarýlý olamazsýnýz.” Ya da bir Asya atasözünde dediði gibi, “Akýllý adamýn danýþmaný kendisidir.”
15. Çok ciddi olmayýn. Rahat olun. Baþarýlarýmýzýn en azýndan yarýsý talihimiz sayesinde oluyor.
16. Her zaman gülümsemek için bir sebep vardýr. Onu bulun. En azýndan hayat nimeti var. Ömür kýsa… Uzun yaþamak için deðil, iyi yaþamak için buradayýz.

Ekonomik krizin tüm dünyayý vurduðu þu günlerde ülkemizde de iþten çýkarmalar baþladý. Biliþim sektörü gibi temel ihtiyaçtan sayýlmayan alanlarda çalýþanlar, ne kadar uzman olurlarsa olsunlar maalesef bir masraf kalemi olarak görülüyorlar. Krizin hissedilmeye baþladýðý ilk anlarda kapýnýn önüne konuluveriyorlar. Her biri bir dram, her biri üzücü hayat hikayeleri…

Ancak, biliþim uzmanlarý nispeten þanslý. Sahip olduklarý bilgi birikimini ve yeteneklerini illa da bir þirket için kullanmak zorunda deðiller. Hatta serbest çalýþmaya, kendi iþini yapmaya en müsait alanlardan birisi biliþim. Yeter ki, kendilerini geliþtirmiþ ve en azýndan temel seviyede Ýngilizce biliyor olsunlar.

Peki, diyelim ki baþýnýza olabilecek en kötü ihtimal geldi ve iþinizden çýkarýldýnýz. Baþka bir iþe girmek de kriz sebebiyle zor. En azýndan sürekli bir iþe girinceye kadar birþeyler yapmak lazým. Ne yapacaksýnýz?

Bu sorunun cevabýný birkaç seçenekle verelim. Üstüne benzerlerini de siz ekleyin.

Öncelikle kesinlikle ümitsiz olmayýn. Türkçemizde bu tür durumlarda ifade edilen ve bugünlerde sýk duyduðumuz bir söz var: “Allah bir kapýyý kapatýr, diðer kapýyý açar.” Diðer kapýlara karþý inancýnýz ve ümidiniz tam olsun.

Gelelim yapýlabilecek iþlere…

Yeteneðinizi kiralayýn

Özellikle bir yazýlýmcýysanýz, sizin bilgilerinize para ödemeye hazýr bir çok insan olduðunu bilin. Örneðin Rent A Coder sitesinde yaptýrmak istediði iþler için yazýlýmcý arayan kiþiler açýk azaltmalar düzenleyerek en uygun fiyat veren yazýlýmcýlarý seçiyorlar. Ýþlem þöyle gerçekleþiyor:

1. Alýcýlar iþi yayýnlýyorlar
2. Yazýlýmcý fiyat teklifi yapýyor.
3. Alýcýnýn seçtiði kiþi iþi yapýyor. Bu sýrada haftalýk düzenli raporlar gönderiyor.
4. Yazýlýmcý iþi teslim ediyor.
5. Alýcý onaylýyor.
6. Yazýlýmcý parasýný alýyor.
7. Karþýlýklý olarak birbirlerini deðerlendiriyorlar.

Sitede bir yazýlýmcý için ipuçlarý, iletiþim teknikleri, dokümantasyon için þablonlar içeren bir makaleler bölümü de var.

Bu konuda iþ yapýlabilecek diðer siteler þunlar:

• http://www.project4hire.com (Ýngilizce)
• http://www.topcoder.com (Ýngilizce)
• http://www.elance.com (Ýngilizce)
• http://www.projekurdu.com (Türkçe) – þimdilik proje az ama geliþmeye müsait bir site
• Ayrýca sahibinden.com’un hizmetler bölümünde kendinizle ilgili ilan verebilirsiniz.

Uzaktan çalýþýn

Uzaktan çalýþma (telecommuting) özellikle Amerika’da çok popüler bir yöntem. Internet baðlantýlarýnýn iyi olmasý sebebiyle uzun yýllardýr var ve popülaritesi gittikçe yükseliyor. Artýk Türkiye’de de ADSL sayesinde uzaktan çalýþmak verimli hale geldi.

Bu yöntemde genelde iþ ilanlarýna baþvuruyor ve kabul edilirseniz verilen iþleri þirketin bir elemaný gibi çalýþarak yapýyorsunuz. Çalýþmanýzý periyodik raporlarla þirkete iletiyorsunuz. Bazý iþler yazýlý, sesli ya da görüntülü baðlantý gerektirebiliyorlar. Ya da bazý iþler için arada sýrada þirkete gelmenizi isteyebiliyorlar. Ama genelde evden çýkmadan iþ yapabiliyorsunuz. Program yazmaktan teknik doküman hazýrlamaya, test yapmaktan destek vermeye kadar bir çok alanda size uygun iþler bulabilirsiniz.

Uzaktan çalýþma ilanlarý bulabileceðiniz birkaç adres :

• http://www.tjobs.com (Ýngilizce)
• http://www.flexjobs.com (Ýngilizce)
• http://www.worldwideworkathome.com (Ýngilizce)

iPhone için uygulama yazýn

Aslýnda bir yazýlýmcýya sadece iPhone için uygulama yazmayý tavsiye etmek dar bir kapsam sayýlabilir. Ancak son dönemde en moda iþlerden birisi bu. Ortak bir platform var, eðer yazdýðýnýz uygulamayý kabul ettirebilirseniz hazýr bir satýþ yeri var.

iPhone uygulamalarý çok raðbet gördüðü için güzel bir gelir elde edebilirsiniz. Hatta isterseniz ücretsiz bir uygulama yazýp baðýþlarla bile geçinebilirsiniz. Nitekim bir Türk yazýlýmcýnýn iPhone’da olmayan kes/yapýþtýr özelliðini getiren ücretsiz uygulamasý yüksek miktarda baðýþ almýþtý.

iPhone uygulamasý yazmak için iþe yarayacak kaynaklar:

• iPhone uygulama geliþtirme araç ve kýlavuzlarý
• Amazon’dan iPhone Uygulama Geliþtirme kitabý

Ücretli destek verin

Geniþ bant Internet’in yaygýnlaþmasýnýn en güzel yanlarýndan biri de uzaktan teknik yardým ve yönetim iþlerini kolaylaþtýrmasý. Biliþim sektöründe bugün bir çok teknik sorun uzak baðlantýlar yöntemiyle kolay ve masrafsýz bir þekilde hallediliyor.

Uzman olduðunuz konularda, yardým ihtiyacý olan insanlara yazýlý, sesli ve görüntülü baðlantý metotlarýný kullanarak uzaktan ulaþabilir, sorunlarýný çözebilir ve karþýlýðýnda ücret alabilirsiniz.

Mesela Crossloop.com sitesi bu tür bir teknik yardým topluluðu olarak hizmet veriyor. Uzman olduðunuz alanlarý ve müsait olduðunuz saatleri belirtiyorsunuz. Müþterileriniz size ulaþýp yardým talep ediyor. Siteden ücretsiz indirilebilen uzaktan yönetim programýný kullanarak müþterinizin bilgisayarýna müdahale ediyor ve sorununu çözüyorsunuz. Sitede uzmanlar hakkýnda baþarý deðerlendirmeleri yapýlýyor. Böylece eðer insanlarý memnun edebiliyorsanýz talibiniz de çok oluyor.

Benzer bir site de Experts Exchange. Bu sitede sorunlara verdiðiniz yazýlý cevaplar sayesinde gelir elde edebiliyorsunuz. Google’ýn benzeri amaçla kurduðu Google Answers sitesi 2 yýl önce kapandý ama sitedeki uzmanlar UClue.com’u açtýlar. Yine bu sitede de uzmanlýk alanýnýzdaki sorularý cevaplayarak para kazanabilirsiniz. Yahoo’nun Answers sitesi ise gönüllü ve ücretsiz yardým esasýna dayalý bir site. Ýsterseniz bu sitede cevaplar yazarak kazandýðýnýz puanlarý reklamýnýz olarak kullanabilirsiniz.

Henüz benzer bir Türkçe site yok. Ama iþte size iþ fikri. Ýnsanlara para kazandýrabileceðiniz böyle bir siteyi siz açýn o zaman.

Test Yapýn

Geliþtirilen yazýlýmlar ve web siteleri için üreticilerin bir test ekibi kurmalarý her zaman mümkün olmuyor. UTest.com bu konuda yardýmcý olmak üzere kurulmuþ bir þirket. Siteye üye olan müþteriler, 150 ülkeden kayýtlý binlerce test uzmanýna ürünlerini test ettirebiliyorlar.

Bir test uzmaný olarak UTest.com’a kayýt olabilir, bekleyen ürünleri test edip hata raporlarý girerek deðerlendirme sonucuna göre ücret alabilirsiniz. Performansýnýza ve ayýrdýðýnýz vakte baðlý olarak yüksek miktarda gelir elde etme þansýnýz var.

Site test uzmanlarýna Mastercard uyumlu bir ödeme kartý gönderiyor ve kazandýðýnýz parayý kart hesabýnýza yatýrýyor.

Yazý yazýn

Eðer yazabilme yeteneðiniz varsa, nispeten daha az gelir getirecek ama zaman zaman “kýsa günün kârý” sayýlabilecek iþler yapabilirsiniz. Türkiye’de ilk defa olarak Pilli sitelerinde baþlayan bir uygulama ile makaleler yazýp okunma sayýsýna göre para kazanýyorsunuz. Bu yöntem hem sitelerdeki kaliteli içerik miktarýný arttýrýyor, hem de üyelerine ek bir gelir imkaný saðlýyor.

Pilli sitelerinde yazý yazarak nasýl para kazanabileceðinizi þuradan öðrenebilirsiniz. Hatta gelirinizi arttýrmanýzý saðlayacak ipuçlarýný da bulabilirsiniz.

Ücretli makaleler yazabileceðiniz Türkçe içerik sitelerini arýyorsanýz þuraya, Ýngilizce içerik sitelerini arýyorsanýz þuraya týklayabilirsiniz.

Reklamdan para kazanýn

Bir web siteniz varsa ya da web sitesi hazýrlayabiliyorsanýz, reklamlardan para kazanmayý da deneyebilirsiniz. Son zamanlarda sitelerine aldýklarý reklamlardan yüksek meblaðlar kazanan insanlarý görmek mümkün. Gerçekten yüksek rakamlar var. Tabii gelir miktarý sitenizin ilgi çekmesi ile doðru orantýlý. Özellikle de arama motorlarýnda arandýðýnda ilk sýralarda gözükmesi popülerliði ve dolayýsýyla da reklam gelirlerini arttýracak bir etken. Sýrf bu amaçla SEO denilen bir alan oluþtu bile.

Peki siz nasýl reklamdan gelir elde edeceksiniz?
Google’ýn Adsense programý þu sýralar en popüler ve en çok kazandýran reklam ortaklýðý. Sitenize alacaðýnýz reklamlara týklandýkça hesabýnýzdaki para artýyor. Yalnýz Google’ýn kurallarýnýn çok katý olduðunu belirtmekte fayda var. Bu iþe giriþmeden önce þu yazýyý okumanýz tavsiye olunur.

Ayrýca sitenize alabileceðiniz diðer reklam kaynaklarý:

• Gittigidiyor.com reklamlarý
• Kitapyurdu.com reklamlarý
• TextAdss

Kendi reklamlarýnýzý verin

Kriz zamanlarý giriþimciler için fýrsatlara dönüþebilir. Uzmanlýk alanýnýzla ilgili hizmet reklamlarýný Internet sitelerinde yayýnlayarak kendinizi pazarlayabilirsiniz. Yazdýðýnýz programý, yaptýðýnýz web sitelerini, yazdýðýnýz kitaplarý vb. her ne konuda bir þeyler ürettiyseniz, yüksek maliyetlere gerek kalmadan insanlara duyurabilirsiniz.

Internet reklamlarý için kullanabileceðiniz birkaç adres :

• Pilli Ýlan
• Google Adwords
• ADNet reklam aðý

Kendi iþinizi kurun

ve iþte en son, ama hayatýnýzý en radikal biçimde deðiþtirebilecek önerimiz. Kendi iþinizin patronu olun. Ekonomik kriz zamanlarý Türkiye’de hem en çok iþyerinin kapandýðý, hem de en fazla iþ giriþiminin yapýldýðý dönemler. Zaten belki çalýþtýðýnýz yerde kafanýzda çok güzel iþ fikirleri vardý ama cesaretiniz yoktu. Ýþte þimdi bir iþiniz de yok, kaybedeceðiniz ne var ki?

Önce benzerlerini sizin de bulabileceðiniz baþarý hikayelerini okuyun. Sonra kendi iþinizi yapmak için gereken bilgileri ve alabileceðiniz destekleri okuyun ve izleyin. Daha sonra da kollarý sývayýn ve iþe giriþin.

Mesela linkibol.com’u kuran Volkan Özçelik’in yol hikayesi size bu konuda yardýmcý olabilir. Yazýlarý tarih sýrasýna göre takip ederek geldiði noktayý ve yaþadýklarýný görebilirsiniz.

Evet, gördüðünüz gibi “bilgisayarcý adam” (tabiri her iki cinsiyete uygun olarak kullanýyorum, siz kendinize uyarlayýn) iþsiz kalmaz. Eðer iþsizliðiniz için oturup kendinize kahrediyorsanýz, tahminen iþ beðenmiyor ya da üþengeçlik yapýyorsunuzdur.

Yazýyý konuya uyacak bir fýkrayla bitirelim. Dursun Temel’le karþýlaþtýðýnda;
- “Duydun mu?” demiþ, “Cemal açlýktan hasta olmuþ. Durumu hiç iyi deðil.”
- “Olur mu öyle þey?” diye kýzmýþ Temel. “Karadenizli açlýktan hasta olmaz. Neden kimseden yardým istememiþ?”
- Utanmýþ.
- Bak gördün mü? Açlýktan deðil utancýndan hasta olmuþ.

Krizlerin ve iþsizliklerin hiç yaþanmamasýný ama baþýmýza geldiðinde bunun hayatýmýzýn sonu olmamasýný diliyoruz.

ÖSYM’nin 2008 ÖSS Tercih Kýlavuzu esas alýnarak geliþtirilmiþ tercih uygulamasýný buraya týklayarak indirebilirsiniz. Excel biçimindeki dosyada Tablo4′te yer alan bölümler bulunuyor. Listeden okul, bölüm, puan türü, sýralamalar, okul türleri vb. tüm filtrelemeleri yapabilirsiniz. Ayrýca okullarýn geçen yýl ve bu yýl kontenjanlarýný karþýlaþtýrabilirsiniz. Gerekli açýklamalar dosya içinde bulunuyor.

Gösterilen tüm çabaya raðmen, dosyada hatalý bilgiler olabilir. Bildirmeniz halinde geliþimine katkýda bulunmuþ olacaksýnýz.

Bu yazý Bilgisayar mühendisi ne iþ yapar? adlý çalýþmanýn 9. ve son bölümü…

Belli bir grup altýnda toplamadýðýmýz ama çevremizdeki bilgisayar mühendislerinin yaptýklarýna þahit olduðumuz bir çok iþ var. Bazýlarýndan bahsederek bu çalýþmayý tamamlayalým.

Eðitmen/Akademik kariyer

Bilgisayar mühendisleri eðitimcilik kabiliyetleri varsa özel þirketlerde, eðitim merkezlerinde eðitim verebilirler. Ya da akademik kariyer yapmayý tercih edip üniversitede kalabilirler.

Son yýllarda özellikle sertifika eðitimleri yaygýnlaþtýðý ve biliþim konusunda eðitmen açýðý olduðundan kolaylýkla iþ bulabilirler. Bazý eðitimleri verebilmek için özel sertifikalar alýnmasý ya da sýnavlara girilmesi gerekebilir. Özel eðitim kurumlarýnda eðitimler akþamlarý ya da haftasonlarýnda yoðunlaþtýðý için çalýþma saatlerini dikkate almakta fayda vardýr.

Satýþ Uzmaný

Mühendislik eðitimi aldýktan sonra satýþ iþi yapýlýr mý? Bu yazýda sorunun cevabýný vermeye çalýþmýþ. Özetle, yazýlým ya da çözüm satmanýn diðer satýþ sektörlerinden ayrýldýðýný, teknolojik geliþmelerin getirdiði karmaþýklýðý en iyi mühendislerin anlatabileceðini, böylelikle yanlýþ biliþim yatýrýmlarýnýn önüne geçilebileceðini ve verimliliðin artacaðýný ifade ediyor.

Satýþ yeteneði olan, sosyal iliþkileri güçlü bilgisayar mühendisleri, teknik pozisyonlar yerine keyif alabilecekleri satýþ/pazarlama alanýný düþünebilirler.

Dokümantasyon Uzmaný/Teknik Yazar

Yazýlým/Donaným ürünleri ile ilgili kullaným kýlavuzu, programlama kýlavuzu vb. dokümanlarý hazýrlar. Yardým dokümanlarýný oluþturur. Sesli ya da görüntülü öðretici materyaller hazýrlar. Örnek kullaným senaryolarý oluþturur. Dokümantasyon sistemi için gerekli yazýlým/donaným altyapýsýný planlar, yönetir ve geliþtirir. Standartlara uyumu saðlar.

E-ticaret uzmaný

Elektronik ticaret gittikçe geleneksel ticaret yöntemlerinin yerini alýyor. Bilgisayar mühendisleri de e-ticaret sistemlerinin hem altyapý hem de iþleyiþ kýsýmlarýnda rol alýrlar. E-ticaret donaným ve yazýlým altyapýsýnýn kurulmasý, hazýrlanmasý ve yönetilmesi, iþlem güvenliðinin saðlanmasý, B2B (þirketler arasý ticaret)- B2C (genel tüketici) vb. sistemlerin uygulanmasý gibi birbirinden farklý konularda uzmanlaþabilirler.

CIO

CIO(Chief Information Officer) ya da Türkçesiyle Biliþim Direktörü, üst düzey bir yönetici pozisyonudur. Þu yazýda anlatýlýþýyla, CIO’lar þirketlerin biliþim vizyonunu belirler, teknoloji bütçelerini yönetir, stratejik teknoloji yatýrým kararlarýný verir ve yapýlan yatýrýmlarýn getirisini ölçer.

CIO ve sorumluluklarý ile ilgili olarak Mehmet Nuri Çankaya’nýn hazýrladýðý þu ses kaydý dinlenebilir.

Giriþimci/Ýþveren

Bilgisayar mühendisleri çoðunlukla þirketlerde uzman olarak çalýþýrlar. Ancak giriþimciliðin önem kazandýðý ve insanlarýn aklýna günde üç tane biliþim projesi geldiði bugünlerde fikirlerin bir projeye ve daha sonra þirkete dönüþmesi çok rastlanan bir durum oldu.

Ticaret ya da yöneticilik yeteneði olan mühendisler kendi firmalarýný kurup hayallerini kazanca dönüþtürebilirler. Aslýnda sadece iyi bir fikir sahibi olmak giriþimcilik için yeterlidir, ama gelir elde edebilmek ve daha sonra büyüyebilmek için ticaretin kurallarýný bilmek gerekir.

Kendi iþini kurmayý tercih eden bilgisayar mühendisleri, satýþtan desteðe, ürün geliþtirmeden muhasebeye kadar bütün iþleri yapmak durumunda kalabilirler.

Bu yazý Bilgisayar mühendisi ne iþ yapar? adlý çalýþmanýn 8. bölümü…

Grafik ile ilgili iþler çoðunlukla üniversitelerin güzel sanatlar fakülteleri mezunlarý tarafýndan yapýlýr. Ancak, yeteneði doðrultusunda bilgisayar mühendislerinin multimedya çalýþmalarý yapmalarý sýk karþýlaþýlan bir durum. Ayrýca oyun yapýmý vb. iþlerde grafik bilgisinin yanýsýra mühendislik bilgisine de ihtiyaç duyuluyor. Ýngilizce’de Computer Graphics (CG) olarak adlandýrýlan bu alan hem grafik hem de animasyon konularýný içinde barýndýrýyor.

Multimedya ya da diðer bir deyiþle çokluortam grafik yanýnda ses ve video üzerinde çalýþmalarý da içeriyor. Dolayýsýyla çok farklý iþ alanlarý ve pozisyon var. Temel baþlýklarýn yanýnda iþ ilanlarýnda Flash uzmaný gibi tek bir yazýlýmýn uzmanlýðýna dair pozisyonlara da bol miktarda rastlanýyor.

Indiana Üniversitesi’nin bir makalesinde multimedya konusunda farklý kategorilerde bir çok iþ alaný yer almýþ. Bunlarýn içinden genel sayýlabilecek birkaç tanesini açýklayalým.

2D/3D Grafik Uzmaný

Web siteleri, tanýtým CD’leri, oyunlar, eðlence amaçlý yazýlýmlar vb. teknoloji ürünlerinde hoþumuza giden resim ve tasarýmlar bu uzmanlarýn elinden çýkar.

Hayal güçlerinin geniþ olmasý ve yaratýcýlýk gibi kabiliyetler kariyer yolunda önemli kriterlerdir. Photoshop, AfterEffects, 3D Studio Max gibi bilgisayar programlarýný öðrenmiþ olmalarý beklenir.

Animasyon Uzmaný

Çizgi filmlerde vb. izlediðimiz çoðu animasyon karakteri aslýnda teknik olarak çok karmaþýktýr. Bir karakterin tasarlanmasý, hareket ettirilmesi, bir hikaye doðrultusunda farklý sahnelerin ve animasyonlarýn oluþturulmasý uzman çabalar gerektirir.

Animasyon uzmanlarý yeteneklerini, hayal güçlerini ve bilgisayar programlarýný kullanarak projeler üretirler. Yapýlan iþin büyüklüðüne göre ekipler halinde çalýþabilirler. Bu tür mesleklerde mesai saati kavramý pek olmaz. Hatta gece daha rahat çalýþabilirler. Flash, Maya, LightWave gibi bilgisayar programlarýný bilmeleri gerekir.

Multimedya/Grafik Tasarýmcýsý

Multimedya tasarýmcýlarý hem grafik hem de animasyon konusunda bilgi sahibidir. Ses, görüntü, animasyon, çizim, fotoðraf gibi malzemeleri kullanarak prodüksiyonlar yaparlar. Kullanacaðý teknik araçlara ve bilgisayar programlarýna en iyi þekilde hakim olmalarý önemli bir özelliktir.

TV, reklam, biliþim gibi farklý sektörlerdeki firmalarda çalýþabilirler. Çoðunlukla kendi iþyerlerini kurarlar.

Multimedya Programcýsý

Multimedya programcýlarý tasarýmcýlardan gelen bilgilere baðlý olarak, yazýdan videoya kadar bir multimedya ürününde hayati fonksiyonlarý yerine getirecek tüm bilgisayar programlarýný yazarlar. Geliþtirdikleri ürünler Internet’te, televizyonlarda, CD-DVD’lerde, kiosklarda, oyun konsollarýnda ya da cep telefonlarýnda kullanýlabilir.

Yapýlan projelere baðlý olarak ekip halinde çalýþabilirler. Tasarýmcýlar, animasyon uzmanlarý vb. ile koordineli iþ yapmalarý gerekebilir.

Streaming Video Uzmaný

Internet baðlantý hýzlarýnýn artmasýyla, Internet’ten video yayýncýlýðý da bir iþkolu haline geldi. Televizyonlarýn Internet üzerinden yayýnlarý, Internet televizyonlarý, Vlog (video günlük) siteleri, görüntülü sohbet sistemleri uzunca bir süredir boy gösteriyor.

Streaming (akan, canlý) video uzmanlarý bu yayýnlarý üretmek ve kontrol etmekle sorumludur. Kaliteli ve sorunsuz bir yayýn saðlamak, farklý baðlantý hýzlarýna göre performanslý yayýn yapacak sistemleri yönetmek, daha sonra izlenmek üzere yayýnlarý kaydetmek gibi iþlerle uðraþýrlar.

Sanal Gerçeklik Uzmaný

Sanal gerçeklik hem çok eski hem de çok yeni bir kavram. Gerçek dünyanýn sanal bir karþýlýðýný oluþturmak ve gerçekmiþ gibi hissetirecek araçlarý kullanarak bu dünyayý yaþatmak olarak açýklayabiliriz. Üç boyutlu gözlükler, VRML gibi yazýlýmlar seneler öncesinden vardý. Ancak yavaþ Internet baðlantýlarý vb. sebebiyle gündemden düþtü. Þimdi ise geliþen teknolojilere baðlý olarak yeniden popüler oluyor.

Son dönemde Second Life gibi sanal sosyal platformlar yaygýnlaþmaya baþladý. Önümüzdeki yýllarda 3D gözlük gibi araçlarý da kullanarak bu platformlarý “hissederek yaþayabileceðiz.”

Sanal gerçeklik konusunda çalýþanlar aslýna benzer sanal dünyalar oluþturabilmek için çeþitli donaným ve yazýlýmlarý üretir, kullanýr ve geliþtirirler. Þu an için olmasa da gelecekte aranan bir pozisyon olacaðýný söyleyebiliriz.

Eðitim tasarýmcýsý

Eðitim alaný ile ilgili gibi görünmekle birlikte, eðitim tasarýmcýlarý iþlerinde multimedya öðelerini bol miktarda kullandýklarýndan bu kategori altýnda deðerlendirmek daha doðru.

Eðitim tasarýmcýlarý öðrenmede kullanýlacak materyalleri planlayan, tasarlayan, geliþtiren ve deðerlendiren kiþilerdir. Yeni nesil eðitim tasarýmcýlarý ise Eðitim tasarýmcýsý ne iþ yapar? baþlýklý makalede de yazdýðý gibi, bu süreçlerde teknolojiyi kullanarak biliþsel eðitim dediðimiz çok yönlü öðrenme tekniklerini kullanan materyaller tasarlar. Dolayýsýyla, e-öðrenme, Internet, multimedya alanlarýnda kendilerini yetiþtirmeleri gerekir.

Bu yazý Bilgisayar mühendisi ne iþ yapar? adlý çalýþmanýn 7. bölümü…

Internet’in hayatýmýzýn her noktasýnda yer almasýnýn bir sonucu olarak web siteleri ile ilgili iþler biliþim mesleklerinin önemli bir alaný haline geldi.

Diðer çoðu alandan farklý olarak bu alandaki iþler genelde üniversitede deðil kurslarda öðreniliyor. Üniversiteyi kazanamayan gençlerin ilk olarak koþtuklarý yerler web tasarýmcýlýðý vb. kurslar… Ama bilgisayar mühendisliði disiplinini almýþ öðrenciler diðer biliþim alanlarýnda olduðu gibi web iþlerinde de öne çýkýyor.

Bugün bir çok popüler web sitesi aslýnda en baþýnda tek kiþilik projeler olarak baþlýyor. Tek bir kiþi hem webmaster, hem tasarýmcý hem de programcý olarak çalýþýyor. Ancak özellikle kurumsal ya da büyük ölçekli projelerde her görevin ayrý kiþilerce paylaþýlmasý þart.

En çok karþýlaþýlan web pozisyonlarý þöyle :

Ýçerik Yöneticisi

Bir web sitesinin içeriðinden sorumlu kiþidir. Sitedeki yazýlý, sesli ya da görüntülü içeriðin planlanmasý, eklenmesi, kontrolü ve yönetimi ile uðraþýr.

Web sitesi kavramý, statik bir tanýtým sitesinden milyonlarca ziyaretçi alan haber sitelerine, topluluk portallerinden þirket içi intranetlere kadar geniþ bir alan için kullanýldýðýndan içerik yöneticilerinin görev çeþitliliði daha iyi anlaþýlabilir.

Yorum editörlüðü, video editörlüðü, web reklamlarý yönetimi gibi pozisyonlar bu konuda son zamanlarda kariyer sitelerinde en çok aranan iþler olarak karþýmýza çýkýyor.

Web Tasarýmcýsý

Web tasarýmcýlarý, bir web sitesinin görünümünden, tasarýmýndan ve kullanýlabilirliðinden (usability) sorumlu kiþilerdir. Web tasarýmcýsý olmak hem grafik, hem multimedya hem de programlama konusunda bilgi sahibi olmak demektir. Web sayfalarýnýn standartlara uyumluluðu, yerleþiminin düzgün olmasý, renk uyumu, çekiciliði, hýzlý ve kullanýþlý olmasý web tasarýmcýsýna baðlýdýr.

Web tasarýmcýlarý gerektiðinde müþterilerle birlikte çalýþarak ihtiyaçlarýný öðrenir ve bunlarý en iyi karþýlayacak tasarýmý üretirler. Ýyi bir web tasarýmcýsýnýn nasýl olmasý gerektiðini Mehmet Doðan’ýn þu ironik yazýsýnda bulabiliriz.

Web Geliþtiricisi

Özellikle web tabanlý uygulamalar geliþtiren yazýlým mühendisleridir. Yazýlým ile ilgili tüm disiplinler web geliþtiricileri için de geçerlidir.

Web geliþtiricileri iþlerini yapmalarý için gereken temel bilgilerin yanýnda ilgili programlama dillerini ve script dillerini öðrenirler. Web standartlarýný, HTML, CSS gibi kavramlarý bilmeleri gerekir. Genelde dinamik web uygulamalarý geliþtirdikleri için veritabaný, XML gibi konularda da bilgi sahibi olmalýdýrlar.

Web uygulamalarý tarayýcý programlarý üzerinde çalýþtýklarý için farklý teknik ve uygulamalar içerirler. Çalýþma ortamlarýndan kaynaklanan kýsýtlamalarý vardýr. Web geliþtiricileri en iyi sonuçlarý almak için hazýr uygulama çatýlarý ve kod kütüphaneleri kullanabilirler.

Webmaster/Web Sitesi Yöneticisi

Web siteleri için alan adý almak, hosting(yer) kiralamak, hazýrlanmýþ projeleri yüklemek, çalýþýr hale getirmek, arama motorlarýna kaydettirmek, yönetmek, hatalarýyla uðraþmak, kullaným istatistiklerini inceleyerek gerekli iyileþtirmeleri yapmak, yedek almak, bakým ve versiyon güncellemeleri yapmak vb… Web sitesi yöneticilerinin uðraþmasý gereken bir çok konu vardýr.

Web sitesi yöneticileri ayrýca temel anlamda güvenlik ve yetkilendirme iþlerini de üstlenirler. Yine yönetilen siteye baðlý olarak mesela forum yöneticiliði gibi bir görevi de yapabilirler.

Geniþ bir alanda çalýþmayý gerektiren ancak keyifle yapýlabilecek bir iþtir. Web sitesi yöneticileri teknolojiyi en sýký takip etmesi gereken kiþilerdendir.

Profesyonel Blog Yazarý

Blog bir nevi Internet günlüðü demek. Blog yazarlýðýný gelir getiren bir iþ olarak anlatmak ilginç görülebilir. Bundan birkaç sene öncesinde böyle bir kavram bile yoktu. Ancak artýk özellikle yurtdýþýnda ilanlarla blog yazarlarý aranýyor. Kendi açtýðý bloglardan yýlda 1 milyon dolar kazanan insanlar var.

Profesyonel blog yazarlarý þu Ýngilizce yazýda anlatýldýðýna göre; þirket bloglarýný yönetir, okuyucularýn ilgisini çekecek konularda araþtýrmalar yapar ve yazýlar yazar. Blog popülaritesini yükseltmek için gereken mesleki ve sosyal baðlantýlarý kurar. Reklam ve pazarlama amaçlý çalýþmalarda bulunur. Þirketinin bilinirliðini arttýracak ve hedef kitlesini etkileyecek mesajlarý blog yazýlarýnda verir.

SEO Uzmaný

SEO da yeni bir kavram. Kýsaltmanýn açýlýþý Search Engine Optimization (Arama motoru iyileþtirmesi) anlamýna geliyor. Daha iyi anlaþýlmasý için, aradýðýnýz sitenin mesela Google’da ilk sonuçlarda çýkmasýný saðlamak desek yanlýþ olmaz.

Internet’te bilgiye ihtiyacý olan herkes arama motorlarýný kullanýyor. Dolayýsýyla aslýnda aradýðýnýz bilgi var olduðu halde arama motorunun yeteneði, arama tekniklerinin doðruluðu ve sitelerin kullandýklarý teknolojiler bilgiye ulaþmanýzý engelleyebilir. SEO uzmanlarý bilginin arama motorlarý tarafýndan ulaþýlabilir olmasýný saðlarlar.

Google’ýn kendi destek sayfasýnda SEO uzmanlarýnýn yaptýklarý ile ilgili þu bilgiler veriliyor: “Sitenizin içeriðine ve yapýsýna iliþkin önerilerde bulunurlar. Teknik geliþtirme önerileri getirirler. Anahtar kelime kullanýmý ile ilgili çalýþmalar yaparlar. Arama motorlarýnýn sevdiði yöntemleri uygularlar.” Ayrýca, ayný yazýda bir SEO uzmaný ile çalýþmak isteyenlere tavsiyeler de bulunuyor.

Internet Operasyonlarý Sorumlusu

Internet operasyonlarýndan sorumlu olan kiþiler, kurumsal sitelerin planlamasýndan bakýmýna kadar tüm süreçlerini yönetirler.

Sitelerin tasarým/geliþtirme/test ekiplerinin yönlendirilmesi, proje yönetimi, bütçe ve planlama, güvenliðin saðlanmasý gibi konularda çalýþýrlar.

Bu yazý Bilgisayar mühendisi ne iþ yapar? adlý çalýþmanýn 6. bölümü…

Bilgisayar dünyasýnda bazý pozisyonlar þirket içi süreçleri yürütür. Mesela bir yazýlýmcý kendi odasýndaki arkadaþlarý haricinde kimseyi görmeden bir günü geçiriyor olabilir.

Bazý görevler ise müþterilerle birlikte çalýþmayý gerektirir. Teknik destek bölümlerinde çalýþan mühendisler genelde yerinde ya da telefonla destek verirken müþterilerle vakit geçirir. Bu sebeple destek iþi yapanlarýn dýþa dönük, aðzý laf yapan, sorunlara analitik yaklaþan ve ikna kabiliyeti yüksek kiþiler olmalarý baþarýlarýný ve kariyer geliþimlerini olumlu etkiler.

Teknik Destek Uzmaný

Bir ürün ya da teknoloji konusunda þirket personeline veya müþterilere destek hizmeti veren kiþilerdir. Çalýþma þekilleri ve kullandýklarý araçlar iþ yaptýklarý alana göre deðiþebilir. Mesela donaným destek uzmanlarý birebir yerinde çalýþma yaparken, bir web hosting destek uzmaný sadece e-mail yoluyla destek verebilir.

Teknik destek uzmanlarýnýn genellikle yürüttüðü bir görev de kullanýcý eðitimleridir. Bir programýn temel kullanýmý, bir cihazýn kurulumu, bir web sitesinin ayarlarýnýn yapýlmasý gibi konularda eðitim verebilir veya kullaným kýlavuzlarý hazýrlayabilirler.

Yardým Masasý Uzmaný

Müþterilere uzaktan destek verilmesi amacýyla kurulan çaðrý merkezleri ve yardým masasý (help desk) bölümlerinde çalýþan uzmanlar genelde sesli ya da yazýlý destek verirler. Alanlarý ile ilgili her konuda sorunlarla karþýlaþtýklarýndan destek verdikleri konularý genelde iyi bilirler.

Kýsa sürelerde sorun çözmeleri beklendiðinden zaman kullanýmý ve sonuca ulaþma konusunda kendilerini geliþtirmeleri gerekir.

1./2./3. Seviye Teknik Destek Mühendisi

Ülkemizde pek bilinmeyen bir teknik destek seviyelendirmesi vardýr. 1. seviye genel anlamda verilen teknik destek demektir. Yardým masasý, Internet sayfasý, e-mail vb. yollarla hizmet verilir. 2. seviye destek daha spesifik sorunlarda daha uzman personel ile verilen destek hizmetidir. Gerektiðinde yerinde müdahale yapýlýr. 3. seviye ise diðer seviyelerde çözülemeyen bir sorun için o iþi en iyi bilen kiþilerce verilen uzman desteðidir.

Bilgisayar mühendisleri bilgi ve tecrübelerine baðlý olarak bu üç seviyede de çalýþabilir.

Uygulama Uzmaný

Uygulama uzmanlarý daha çok büyük ölçekli müþterilerde bir yazýlýmýn, bir cihazýn vb. o müþteriye özel kullanýmýný saðlamak ve sistemlerine adapte etmek üzere çalýþan kiþilerdir. Ýþleri gereði gittikleri yerlerde projeleri sonuçlanýncaya kadar vakit geçirmeleri gerekebilir.

Uzmanlýk durumlarýna göre bir çok projede çalýþtýklarýndan kendilerine saðladýklarý çevreyi kullanarak kariyerlerine yön verebilirler.

Bu yazý Bilgisayar mühendisi ne iþ yapar? adlý çalýþmanýn 5. bölümü…

Bilgisayar mühendisliðinin en çok bilinen bir alaný yazýlýmsa diðeri de donanýmdýr. Özellikle temel elektronik bilgisine sahip olan ya da elektronik araçlara meraklý öðrenciler öðrenim hayatý sýrasýnda donaným alanýna yönelirler.

Türkiye donaným konusunda çok üretici olmayan bir ülke. Daha çok satýþ ve montaj aðýrlýklý çalýþan bilgisayar piyasasý son yýllarda büyük firmalarýn üretim tesisleri kurmasýyla yeni yeni kendi markalarýný ortaya çýkarmaya baþladý.

Bugün dünya çapýndaki bir kaç markamýzýn arkasýnda yetenekli bilgisayar mühendislerinin çabasý var. Özellikle elektronik dünyasýna meraklý olanlarýn bu alanda kendilerini yetiþtirmeleri Türkiye’nin de faydasýna olacaktýr.

Ayrýca son yýllarda yazýlým ve donaným bütünleþmesine dayanan teknolojiler (VOIP, Embedded Sistemler, Robotik) büyük ivme kazandý. Bu alanlarýn alt kollarýnda uzmanlaþmak ve hayatýný devam ettirmek mümkün…

Gelelim pozisyonlara…

Donaným Teknisyeni/Mühendisi

Bilgisayar donaným mühendisi elektronik mühendisi gibidir ama bilgisayarlarla uðraþýr. Çip teknolojileri, devre ve kart tasarýmlarý, donaným parçalarýnýn tüm üretim aþamalarý, bilgisayar montajý, modem, yazýcý, monitör vb. teknolojiler bu pozisyonun ilgi alanýdýr. Sadece Ar-ge ile uðraþabildikleri gibi üretim, montaj, tamir, bakým gibi süreçlerde de çalýþabilirler.

Donaným teknisyenliði sadece “teknik servisçilik”, “makine toplama” iþi deðildir. Ülkemizde bilgisayar parçalarýnýn çip seviyesinde tamirine hatta üretimine kadar uzmanlaþmýþ firmalar var. Bu noktada öðrencilerin ufkunu geniþ tutup uzmanlaþabileceði noktalara yönelmesi gerekir.

Kontrol Mühendisi

ÝTÜ Kontrol Mühendisliði bölümü tanýtým dokümanýna göre:

Kontrol Mühendisi; elektrik, elektronik, mekanik ve bilgisayar tabanlý tüm endüstriyel üretim sistemlerinin amaçlanan ve planlanan biçimde çalýþmasýný saðlar. Otomatik kontrol teorisi ve uygulamalarý, endüstriyel otomasyon, ölçme, robotik, bilgisayar tabanlý endüstriyel biliþim sistemlerinin tasarýmý ve uygulamalarý konularýnda çalýþýr.

Bu mühendisler, çeþitli fabrikalarda ve endüstriyel iþletmelerde bakým, onarým iþlerinde ya da hizmet sektörünün otomasyon iþlerinde de çalýþabilirler.

Robotik Uzmaný/Mühendisi

Robot tasarlar, üretim ve geliþtirmelerini yapar, çalýþmalarý için gerekli yazýlým uygulamalarýný geliþtirir. Bugün araþtýrma araçlý robotlar olduðu gibi özellikle endüstriyel alanda robot kullanýmý yaygýn olduðundan farklý görevleri yerine getirecek robotlarýn geliþtirilmesi, programlanmasý robotik uzmanlarýnýn iþidir.

Embedded (Gömülü) Sistemler Uzmaný

Gömülü sistemler genelde özel bir amaç için tasarlanmýþ küçük bilgisayarlardýr. Bir MP3 çalarýn, robotun, trafik ýþýklarýnýn, fabrika makinelerinin ya da benzer bir cihazýn içine yerleþik olabilir.

Genelde gerçek zamanlý, normalden küçük ve yüksek performans vermesi gereken bilgisayar yapýlarý olduðu için bu sistemler ile uðraþan uzmanlar özel çözümler geliþtirirler. Anlýk bilgiye ulaþabilen çipler, hafýzada az yer kaplayan uygulamalar, donaným diline yakýn iþletim sistemleri gibi…

Assembly, C++ gibi programlama dillerini ve özel Linux iþletim sistemlerini öðrenir ve kullanýrlar.

Telekom Mühendisi

Ýletiþim alanýndaki teknolojileri tasarlayan ve uygulayan kiþidir. Mesela cep telefonu santralleri, kablosuz að sistemleri, Internet altyapý sistemleri telekom mühendisinin çalýþabileceði alanlardýr.

Þebekelerin planlamasýný yapar, kullanýlan cihaz ve ekipmanlarýn temini, kurulmasý ve bakýmý ile uðraþýr. Telefon altyapýlarý, mesajlaþma sistemleri, PBX vb. santraller, çaðrý merkezi altyapýlarý, ADSL aðlarý, baz istasyonlarý telekom mühendislerinin üzerinde çalýþtýklarý konulardýr.

VOIP Mühendisi

Internet üzerinden ses iletimi anlamýna gelen VOIP teknolojisi önümüzdeki yýllarýn en popüler iletiþim teknolojilerinden birisi olacak. Telefon kablosu üzerinden ya da kablosuz olarak sesin hatta görüntünün iletilebiliyor olmasý hem maliyetleri azaltýyor hem de yeni ufuklar açýyor. Bugün bir çok þirketin çaðrý merkezleri VOIP teknolojisini kullanýyor. Videofon gibi bir yenilik VOIP sayesinde mümkün oluyor.

VOIP mühendisleri sesin güvenli ve performanslý iletimi, bu amaçlý santrallerin üretimi ve geliþtirilmesi, gerekli að altyapýsýnýn oluþturulmasý, ses iletim protokolleri ve yazýlýmlarýnýn geliþtirilmesi gibi iþler yaparlar. VOIP sistemlerinin kurulumu, yönetimi ve bakýmý gibi hizmetleri yürütürler.

Sistem Tasarýmcýsý

Donaným anlamýnda sistem tasarýmcýsý, küçük bir cihazýn tasarýmýndan komple bilgi iþlem sistemlerinin tasarýmýna kadar geniþ bir yelpazede iþ yapan kiþidir.

Mesela devre tasarým yazýlýmlarý kullanarak elektronik devreler tasarlar. SCADA denen endüstriyel tasarým sistemlerini kullanarak bilgisayar kontrollü otomasyon projeleri üretir. Tüketici elektroniði kapsamýndaki MP3 çalar, dijital fotoðraf makinesi gibi cihazlarýn tasarýmýný yapar.