Ekonomik krizin tüm dünyayý vurduðu þu günlerde ülkemizde de iþten çýkarmalar baþladý. Biliþim sektörü gibi temel ihtiyaçtan sayýlmayan alanlarda çalýþanlar, ne kadar uzman olurlarsa olsunlar maalesef bir masraf kalemi olarak görülüyorlar. Krizin hissedilmeye baþladýðý ilk anlarda kapýnýn önüne konuluveriyorlar. Her biri bir dram, her biri üzücü hayat hikayeleri…
Ancak, biliþim uzmanlarý nispeten þanslý. Sahip olduklarý bilgi birikimini ve yeteneklerini illa da bir þirket için kullanmak zorunda deðiller. Hatta serbest çalýþmaya, kendi iþini yapmaya en müsait alanlardan birisi biliþim. Yeter ki, kendilerini geliþtirmiþ ve en azýndan temel seviyede Ýngilizce biliyor olsunlar.
Peki, diyelim ki baþýnýza olabilecek en kötü ihtimal geldi ve iþinizden çýkarýldýnýz. Baþka bir iþe girmek de kriz sebebiyle zor. En azýndan sürekli bir iþe girinceye kadar birþeyler yapmak lazým. Ne yapacaksýnýz?
Bu sorunun cevabýný birkaç seçenekle verelim. Üstüne benzerlerini de siz ekleyin.
Öncelikle kesinlikle ümitsiz olmayýn. Türkçemizde bu tür durumlarda ifade edilen ve bugünlerde sýk duyduðumuz bir söz var: “Allah bir kapýyý kapatýr, diðer kapýyý açar.” Diðer kapýlara karþý inancýnýz ve ümidiniz tam olsun.
Gelelim yapýlabilecek iþlere…
Yeteneðinizi kiralayýn
Özellikle bir yazýlýmcýysanýz, sizin bilgilerinize para ödemeye hazýr bir çok insan olduðunu bilin. Örneðin Rent A Coder sitesinde yaptýrmak istediði iþler için yazýlýmcý arayan kiþiler açýk azaltmalar düzenleyerek en uygun fiyat veren yazýlýmcýlarý seçiyorlar. Ýþlem þöyle gerçekleþiyor:
- Alýcýlar iþi yayýnlýyorlar
- Yazýlýmcý fiyat teklifi yapýyor.
- Alýcýnýn seçtiði kiþi iþi yapýyor. Bu sýrada haftalýk düzenli raporlar gönderiyor.
- Yazýlýmcý iþi teslim ediyor.
- Alýcý onaylýyor.
- Yazýlýmcý parasýný alýyor.
- Karþýlýklý olarak birbirlerini deðerlendiriyorlar.
Sitede bir yazýlýmcý için ipuçlarý, iletiþim teknikleri, dokümantasyon için þablonlar içeren bir makaleler bölümü de var.
Bu konuda iþ yapýlabilecek diðer siteler þunlar:
Uzaktan çalýþýn
Uzaktan çalýþma (telecommuting) özellikle Amerika’da çok popüler bir yöntem. Internet baðlantýlarýnýn iyi olmasý sebebiyle uzun yýllardýr var ve popülaritesi gittikçe yükseliyor. Artýk Türkiye’de de ADSL sayesinde uzaktan çalýþmak verimli hale geldi.
Bu yöntemde genelde iþ ilanlarýna baþvuruyor ve kabul edilirseniz verilen iþleri þirketin bir elemaný gibi çalýþarak yapýyorsunuz. Çalýþmanýzý periyodik raporlarla þirkete iletiyorsunuz. Bazý iþler yazýlý, sesli ya da görüntülü baðlantý gerektirebiliyorlar. Ya da bazý iþler için arada sýrada þirkete gelmenizi isteyebiliyorlar. Ama genelde evden çýkmadan iþ yapabiliyorsunuz. Program yazmaktan teknik doküman hazýrlamaya, test yapmaktan destek vermeye kadar bir çok alanda size uygun iþler bulabilirsiniz.
Uzaktan çalýþma ilanlarý bulabileceðiniz birkaç adres :
iPhone için uygulama yazýn
Aslýnda bir yazýlýmcýya sadece iPhone için uygulama yazmayý tavsiye etmek dar bir kapsam sayýlabilir. Ancak son dönemde en moda iþlerden birisi bu. Ortak bir platform var, eðer yazdýðýnýz uygulamayý kabul ettirebilirseniz hazýr bir satýþ yeri var.
iPhone uygulamalarý çok raðbet gördüðü için güzel bir gelir elde edebilirsiniz. Hatta isterseniz ücretsiz bir uygulama yazýp baðýþlarla bile geçinebilirsiniz. Nitekim bir Türk yazýlýmcýnýn iPhone’da olmayan kes/yapýþtýr özelliðini getiren ücretsiz uygulamasý yüksek miktarda baðýþ almýþtý.
iPhone uygulamasý yazmak için iþe yarayacak kaynaklar:
Ücretli destek verin
Geniþ bant Internet’in yaygýnlaþmasýnýn en güzel yanlarýndan biri de uzaktan teknik yardým ve yönetim iþlerini kolaylaþtýrmasý. Biliþim sektöründe bugün bir çok teknik sorun uzak baðlantýlar yöntemiyle kolay ve masrafsýz bir þekilde hallediliyor.
Uzman olduðunuz konularda, yardým ihtiyacý olan insanlara yazýlý, sesli ve görüntülü baðlantý metotlarýný kullanarak uzaktan ulaþabilir, sorunlarýný çözebilir ve karþýlýðýnda ücret alabilirsiniz.
Mesela Crossloop.com sitesi bu tür bir teknik yardým topluluðu olarak hizmet veriyor. Uzman olduðunuz alanlarý ve müsait olduðunuz saatleri belirtiyorsunuz. Müþterileriniz size ulaþýp yardým talep ediyor. Siteden ücretsiz indirilebilen uzaktan yönetim programýný kullanarak müþterinizin bilgisayarýna müdahale ediyor ve sorununu çözüyorsunuz. Sitede uzmanlar hakkýnda baþarý deðerlendirmeleri yapýlýyor. Böylece eðer insanlarý memnun edebiliyorsanýz talibiniz de çok oluyor.
Benzer bir site de Experts Exchange. Bu sitede sorunlara verdiðiniz yazýlý cevaplar sayesinde gelir elde edebiliyorsunuz. Google’ýn benzeri amaçla kurduðu Google Answers sitesi 2 yýl önce kapandý ama sitedeki uzmanlar UClue.com’u açtýlar. Yine bu sitede de uzmanlýk alanýnýzdaki sorularý cevaplayarak para kazanabilirsiniz. Yahoo’nun Answers sitesi ise gönüllü ve ücretsiz yardým esasýna dayalý bir site. Ýsterseniz bu sitede cevaplar yazarak kazandýðýnýz puanlarý reklamýnýz olarak kullanabilirsiniz.
Henüz benzer bir Türkçe site yok. Ama iþte size iþ fikri. Ýnsanlara para kazandýrabileceðiniz böyle bir siteyi siz açýn o zaman. 
Test Yapýn
Geliþtirilen yazýlýmlar ve web siteleri için üreticilerin bir test ekibi kurmalarý her zaman mümkün olmuyor. UTest.com bu konuda yardýmcý olmak üzere kurulmuþ bir þirket. Siteye üye olan müþteriler, 150 ülkeden kayýtlý binlerce test uzmanýna ürünlerini test ettirebiliyorlar.
Bir test uzmaný olarak UTest.com’a kayýt olabilir, bekleyen ürünleri test edip hata raporlarý girerek deðerlendirme sonucuna göre ücret alabilirsiniz. Performansýnýza ve ayýrdýðýnýz vakte baðlý olarak yüksek miktarda gelir elde etme þansýnýz var.
Site test uzmanlarýna Mastercard uyumlu bir ödeme kartý gönderiyor ve kazandýðýnýz parayý kart hesabýnýza yatýrýyor.
Yazý yazýn
Eðer yazabilme yeteneðiniz varsa, nispeten daha az gelir getirecek ama zaman zaman “kýsa günün kârý” sayýlabilecek iþler yapabilirsiniz. Türkiye’de ilk defa olarak Pilli sitelerinde baþlayan bir uygulama ile makaleler yazýp okunma sayýsýna göre para kazanýyorsunuz. Bu yöntem hem sitelerdeki kaliteli içerik miktarýný arttýrýyor, hem de üyelerine ek bir gelir imkaný saðlýyor.
Pilli sitelerinde yazý yazarak nasýl para kazanabileceðinizi þuradan öðrenebilirsiniz. Hatta gelirinizi arttýrmanýzý saðlayacak ipuçlarýný da bulabilirsiniz.
Ücretli makaleler yazabileceðiniz Türkçe içerik sitelerini arýyorsanýz þuraya, Ýngilizce içerik sitelerini arýyorsanýz þuraya týklayabilirsiniz.
Reklamdan para kazanýn
Bir web siteniz varsa ya da web sitesi hazýrlayabiliyorsanýz, reklamlardan para kazanmayý da deneyebilirsiniz. Son zamanlarda sitelerine aldýklarý reklamlardan yüksek meblaðlar kazanan insanlarý görmek mümkün. Gerçekten yüksek rakamlar var. Tabii gelir miktarý sitenizin ilgi çekmesi ile doðru orantýlý. Özellikle de arama motorlarýnda arandýðýnda ilk sýralarda gözükmesi popülerliði ve dolayýsýyla da reklam gelirlerini arttýracak bir etken. Sýrf bu amaçla SEO denilen bir alan oluþtu bile.
Peki siz nasýl reklamdan gelir elde edeceksiniz?
Google’ýn Adsense programý þu sýralar en popüler ve en çok kazandýran reklam ortaklýðý. Sitenize alacaðýnýz reklamlara týklandýkça hesabýnýzdaki para artýyor. Yalnýz Google’ýn kurallarýnýn çok katý olduðunu belirtmekte fayda var. Bu iþe giriþmeden önce þu yazýyý okumanýz tavsiye olunur.
Ayrýca sitenize alabileceðiniz diðer reklam kaynaklarý:
Kendi reklamlarýnýzý verin
Kriz zamanlarý giriþimciler için fýrsatlara dönüþebilir. Uzmanlýk alanýnýzla ilgili hizmet reklamlarýný Internet sitelerinde yayýnlayarak kendinizi pazarlayabilirsiniz. Yazdýðýnýz programý, yaptýðýnýz web sitelerini, yazdýðýnýz kitaplarý vb. her ne konuda bir þeyler ürettiyseniz, yüksek maliyetlere gerek kalmadan insanlara duyurabilirsiniz.
Internet reklamlarý için kullanabileceðiniz birkaç adres :
Kendi iþinizi kurun
ve iþte en son, ama hayatýnýzý en radikal biçimde deðiþtirebilecek önerimiz. Kendi iþinizin patronu olun. Ekonomik kriz zamanlarý Türkiye’de hem en çok iþyerinin kapandýðý, hem de en fazla iþ giriþiminin yapýldýðý dönemler. Zaten belki çalýþtýðýnýz yerde kafanýzda çok güzel iþ fikirleri vardý ama cesaretiniz yoktu. Ýþte þimdi bir iþiniz de yok, kaybedeceðiniz ne var ki?
Önce benzerlerini sizin de bulabileceðiniz baþarý hikayelerini okuyun. Sonra kendi iþinizi yapmak için gereken bilgileri ve alabileceðiniz destekleri okuyun ve izleyin. Daha sonra da kollarý sývayýn ve iþe giriþin.
Mesela linkibol.com’u kuran Volkan Özçelik’in yol hikayesi size bu konuda yardýmcý olabilir. Yazýlarý tarih sýrasýna göre takip ederek geldiði noktayý ve yaþadýklarýný görebilirsiniz.
Evet, gördüðünüz gibi “bilgisayarcý adam” (tabiri her iki cinsiyete uygun olarak kullanýyorum, siz kendinize uyarlayýn) iþsiz kalmaz. Eðer iþsizliðiniz için oturup kendinize kahrediyorsanýz, tahminen iþ beðenmiyor ya da üþengeçlik yapýyorsunuzdur.
Yazýyý konuya uyacak bir fýkrayla bitirelim. Dursun Temel’le karþýlaþtýðýnda;
- “Duydun mu?” demiþ, “Cemal açlýktan hasta olmuþ. Durumu hiç iyi deðil.”
- “Olur mu öyle þey?” diye kýzmýþ Temel. “Karadenizli açlýktan hasta olmaz. Neden kimseden yardým istememiþ?”
- Utanmýþ.
- Bak gördün mü? Açlýktan deðil utancýndan hasta olmuþ.
Krizlerin ve iþsizliklerin hiç yaþanmamasýný ama baþýmýza geldiðinde bunun hayatýmýzýn sonu olmamasýný diliyoruz.
Son dönemde ise bayraðý Autorun virüsleri devraldý. Bu virüsler, aslýnda Microsoft’un bir güzellik olarak icat ettiði; CD’yi ya da USB bellekleri bilgisayara takýnca otomatik olarak içindeki kurulum programlarýný çalýþtýrmasýný saðlayan Autorun.inf dosyasýný kullanarak kendilerini bilgisayara bulaþtýrýr oldular. 
Satýþ Uzmaný
CIO ve sorumluluklarý ile ilgili olarak Mehmet Nuri Çankaya’nýn hazýrladýðý 
Web siteleri, tanýtým CD’leri, oyunlar, eðlence amaçlý yazýlýmlar vb. teknoloji ürünlerinde hoþumuza giden resim ve tasarýmlar bu uzmanlarýn elinden çýkar. 
Streaming (akan, canlý) video uzmanlarý bu yayýnlarý üretmek ve kontrol etmekle sorumludur. Kaliteli ve sorunsuz bir yayýn saðlamak, farklý baðlantý hýzlarýna göre performanslý yayýn yapacak sistemleri yönetmek, daha sonra izlenmek üzere yayýnlarý kaydetmek gibi iþlerle uðraþýrlar.