ÇANAKKALE SAVAŞINDA İLK GÜNLER

6 Åžubat 330 günü hava gayet güzel ve deniz pek sakindi. Adalar Denizinin açık mavi tüllere bürünen ufukları önünde karşıdan Bozcaada’ya kadar uzayan büyük bir dâirenin muhtelif noktalarında toplanan düşman savaÅŸ gemileri, o günün, hadiseli günlerden birini teÅŸkil edeceÄŸine iÅŸaret idi.

Harb gemileri bu dâire üzerine ÅŸu sûretle dağılmışlardı: 1 zırhlı , 1 krüvazör, 7 ÅŸilep karşı yönde, 5 zırhlı, 2 krüvazör, 8 torpido Ä°mroz-Teke Burnu arasında;4 zırhlı, 8 torpido, 1 ÅŸilep Merkeb Adası- Bozcaada- Yeniköy arasında ve ayrıca 2 tahtülbahir de (denizaltı) Ä°mroz önünde bulunuyordu. Aynı zamanda önde iki Fransız ve bir de Ä°ngiliz tayyaresi uçuyor ve bataryalar civarını bombalıyordu. Bu vaziyete nazaran ön istihkâmların merkezi ve yoÄŸun bir ateÅŸe maruz kalacağı şüphesizdi. Bu esnada öne yaklaÅŸmak isteyen iki Ä°ngiliz torpido savaÅŸ gemisi Orhaniye’nin dört seri mermisi karşısından kaçmaya mecbur oldu.

9.36 da Yeniköy-Bozcaada arasındaki Fransız zırhlıları Kumkale-Orhaniye bataryalarını, bataryaların atış menzili dışından ateş altına aldılar. Aynı zamanda İmroz-Teke Burnu arasından da 3 İngiliz zırhlısı Ertuğrul bataryasına yandan ateşe başladı. Yavaş yavaş diğer gemilerin de bombardımana katılması ateşin şiddet ve kesafetini arttırdı. Artık bütün ön istihkâmlar ateş altına alınmıştı. Düşman, toplarının azami tesir menzilinden istifade ederek uzak mesafeden ateş ederek tabyaların atış menzili dahiline girmek istemiyor, ve ağır ve muntazam bir ateşle istihkâmları tahrîbe çalışıyordu.

Ön bataryalar, menzil dahiline giren her hedefe tahsis edilmiş olan toplarıyla ve sessizce mukabele ediyordu. Karşı cihete giden hafif filo da Kabatepe-Kumtepe arasına ve sahilin 1000 metre kadar açıklarına işaret şamandıraları bırakmak sûretiyle nazar-ı dikkatleri başka taraflara yöneltmeye ve mümkün olduğu kadar korunan bölgeleri bozmaya uğraşıyordu. Öğleyin takriben bir buçuk saatlik bir ateş fasılasından sonra bombardıman yine başladı. Gemilerin bu defaki vaziyetine nazaran düşmanın Osmanlı bataryaları atış menziline girmeden mesafelerin uzunluğundan ve menzil içine girdiği takdirde dahi atış menzili dışında kalarak durumdan faydalanmaya çalıştığı anlaşılıyordu. İngiliz gemileri büyük bir dâire üzerinde cephe önünde savaş düzeni alarak ateşe başladılar. Agamemnon ve Infleksibıl zırhlıları Seddülbahir ve Ertuğrul istihkâmlarını pek şiddetli bir ateş altına aldılar. Teke Burnu arkasından Rumeli ve Yeniköy önünden de Anadolu ön bataryalarına ateş eden savaş gemilerinin atışlarını kıyının kuzey batı açığında duran bir gemi idare ettiği gibi, tayyareler de dumanlı fişekler atışıyla hedefleri gösteriyor ve gemilere yardım ediyorlardı.

Saat dörde doğru ateşin şiddeti arttırılarak kısa fasılalı çift yaylımlarla atış başladı. Fransızlar ağır, İngilizler orta çaplı toplarını kullanıyorlar, bu sûretle şu dört Osmanlı bataryasına karşı üç dakika fasıla ile ve bütün gemi cephesiyle ateş ediyorlardı. Bir an oldu ki kıyı istihkâmlarını uzaktan görmek mümkün değildi. İstihkamların civarına düşen mermilerin yığdığı duman bulutları, müthiş tarrâkalar arasında Adalar denizinin lekesiz semasına doğru kademe kademe yükseliyordu.

Düşman, tabyaları tamamıyla tahrîp ettiÄŸini zannetti ve artık kadavra haline gelmiÅŸ olduÄŸuna hükmedilen bu Osmanlı ağır topçu mevzilerine sokulmakta tereddüt etmedi. Önde Vanjans, arkada Büve sistemi iki zırhlı kıyıyı doÄŸru ilerlemeye baÅŸladı. Tam bataryalarımızın menzili içine girer girmez, saatlerden beri bunaltıcı bir ateÅŸ altında ezildiÄŸi zannolunan ErtuÄŸrul ve Orhaniye bataryaları birbirini müteâkip kükremiÅŸ arslan sayhalarıyla gürlediler. ErtuÄŸrul’un dördüncü mermisi Vanjans’ın arka taretine isabet etti. Orhaniye’nin menzili içine giren Agamemnon da arka direÄŸi Çanaklığına bir mermi yedi. Artık bataryalar, serbest atışlarıyla kendilerini sabırsızlandıran bu bîkarar düşman üzerine yakın mesafeden ÅŸiddetli yaylımlarla ateÅŸ açmışlardı. Bu hal karşısında hayal kırıklığına uÄŸrayan düşman bütün gemilerin katılımıyla ve cehennemi bir ateÅŸle karşılık vermeye baÅŸladı. Yaylımlar 40 saniye fasıla ile birbirini takip ediyor ve tabyalardan yoÄŸun ve siyah duman bulutları yükseliyordu. Bu ÅŸiddete raÄŸmen tabyalar karşılık vermekte birdiÄŸeriyle yarış ediyorlardı. Ä°kinci bir ileri harekete cesaret edemeyen düşman saat 6 da ateÅŸ keserek çekilmeye baÅŸladı.

12 zırhlı ve krüvazör ve bir çok torpidodan kurulu bir filonun katılımıyla 1500 e yakın mermi harcadıktan sonra elde ettikleri netice kıyı bataryalarının etraf ve civarına açılmış derin çukurlardan, dış surlar üzerindeki döküntülerden ve insan kaybı dahi hayretler ve şükürler olsun ki 2 şehit, 11 yaralıdan ibaretti.

RuÅŸen EÅŸref – Yeni Mecmua (Haz:Prof. M.Kanar)
—–